Kategoriler
Tarih & Kültür

Japon yeraltı dünyası: Samuray'dan Yakuza'ya

Japon yeraltı dünyası yeryüzündeki en ilginç felsefeyi barındırıyor. Samuray kavramının ardındaki fikirler, Japonya'da en az 1000 yıl öncesine uzanır ve savaşın baskın olduğu bir dünyaya uyarlanmış Konfüçyüsçü etiği temel alır. Samurayın uyduğu ve ölene dek izlediği yasa Bushido -Savaşçının Yolu- idi. Samuraylar yüzyıllar boyu Japon toplumunun nüfuzlu ve prestijli bir kesimini oluşturdular. Ancak, 1600'lerden itibaren Tokugawa şogunluğu (mutlak idare) savaş fırsatlarını azalttı. Barış ve refah ise tüccar sınıfların yükselmesini sağladı ve savaşçılar toplumdan büyük ölçüde soyutlandılar.

1868 Meiji reformları feodal dünyayı yerle bir etti. Pek çok samuray yaşam stillerine ve Japonya'nın gerçek tabiatına ihanet olarak gördükleri bu reformlar karşısında derinden yaralandı. Her şeye rağmen samuraylık yakın tarihli birkaç Japon örgütü ve kuruluşuna örnek teşkil etti ki, bunlardan biri de kötü şöhretli Yakuza'ydı.

Japon yeraltı dünyası

Mon armalar

Feodal Japonya'da 12. yüzyıldan itibaren savaş meydanlarında, zırh üzerinde, sancaklarda ve hemen her tür kişisel nesnenin üzerinde, belirleyici armalar – mon ya da kamon – kullanılırdı. Batının karmaşık armacılık geleneğinin aksine, her bir mon genelde bir çember içindeki gösterişli tek bir sembolden oluşurdu; renkse önemsizdi. Arma motifi, ok gibi askeri bir motif ya da taira klanının sembolü olan kelebek gibi bir hayvan olabilirdi. Ancak, en yaygın olanlar bitki motifleriydi.

İLGİLİ:  Venezuela tarihindeki önemli olaylar

Ailenin en büyük oğlu genelde babasının armasını miras alırdı; küçük oğullarsa motifin biraz değişik bir çeşidini kullanırlardı. Bunun sonucu olarak bugün kayıtlı 10.000 desen mevcuttur. Kesinlikle dokunulmaz nitelikte olan tek armaysa İmparator'un ve baş danışmanının armasıydı. Muromachi döneminden sonra (1336-1753) monlar toplumsal kullanımda bir hayli yaygınlaştı. Yeni tüccar sınıfı onları günümüze dek gelen reklam logolarına uyarladılar.

Bushido yasası: Yedi Erdem

Bu erdemler samuray savaşçı ilkelerinin temel taşlarıydı (aynı zamanda ABD ordusunun 1990'ların ortasında benimsediği "Temel Değerler" ile de neredeyse aynıdır). Konu üzerinde yazılan pek çok kitap arasında batıda en iyi bilineni Bushido Shoshinshu – Samurayın Yasası'dır. Eser, 18. yüzyıl başlarının samurayı ve askeri stratejisti Taira Şigesuke tarafından yazıldı. Kitap modern ve özellikle de kurumsal Japonya'nın zihniyetini yansıtması açısından hâlâ önemini sürdürür

Cesaret 義, Doğru davranış 勇, Merhamet 仁, Sadakat 礼(禮), Onur 名誉, Saygı 誠, ve Dürüstlük 忠実.

Bushido yasası'ndaki yedi erdem.

Samuray mirası: Japon yeraltı dünyası 

1860'larda modernleşme yolunda gerçekleştirilen reformlar çeşitli örgütlerde samuray düşüncesini canlandırdı. Gen'yōsha, yani Kara Okyanus Derneği bunlardan biriydi. 1881'de kurulan dernek, kendi özel kodlarına sahip yüzlerce gizli grubu birleştirmeyi amaçlıyordu. Hayli başarılı ve saldırgan olan bu dernek, Japonya'nın 1892 tarihli ilk seçimlerini kan gölüne çevirdi ve 1895'te Kore kraliçesine suikast düzenleyerek, 50 yıl süren Japon istilasını tetikledi.

İLGİLİ:  Robot otel garip ve ürkütücü bir atmosfere sahip

Genyosha'nın ardılı Kokuryu-kai, yani Kara Ejderha Derneği 1901'de kuruldu. Dernek Japonya'nın Asya'ya yayılma politikasını teşvik etmenin yanı sıra, öğrenci ve işçi derneklerine; sol kanat diye algılanan politikacılara ve genel olarak da demokratikleşme sürecine karşı olanlara çeşitli şiddet eylemlerinde bulundu. 

Japon yeraltı dünyası / Gen'yōsha
Gen'yōsha

Kara Ejderha Derneği dünyanın önde gelen suç kartellerinden birine dönüşen yakuza'nın kumarbazları ve gangsterleriyle kas gücü kazanmak adına işbirliği yaptı. Kendine özgü bir politikası olmayan yakuza, samuray geçmişini romantikleştirmeyi seçti; böylece gasp, dolandırıcılık, fuhuş ve insan ticaret gibi eylemlere bir ihtişam maskesi giydirilmiş oldu.

Yakuza

Yakuzalar bushido'dan gelen, değişmez ahlak kurallarına sahip olduklarını iddia ederler (tıpkı İtalyan Mafyası gibi). Her gumi ya da çete içinde sadakat son derece önemli, hiyerarşi katıdır -Japon toplumunun diğer bölümlerinde de olduğu gibi- ve feodal ritüeller hâlâ yerine getirilir. Ancak, yakuza gizli bir topluluk değildir; Japon siyaset ve iş dünyasının kabul edilen bir parçasıdır.

İLGİLİ:  Dinin temelleri ve geleneksel dinler

Öyle ki, bazı cemiyet karargahlarının kapısında tıpkı şirketlerde olduğu gibi tabela asılıdır. Yakuzalar klanlarını belli eden mon yaka iğnelerini takmadıklarında bile kolayca tanınabilirler. Şatafatlı giysiler, koyu camlı iyi arabalar ve kurumlu hareketler… Tüm bunlar zaten dünyanın her yerindeki gangsterleri tanımlayan niteliklerdir ama şirket başkanlarının bile kendilerini geri plana çektiği bir ülkede özellikle tanımlayıcı oldukları söylenebilir.

Eylül 1993 yılına ait bir fotoğraf. Hata yapan Yakuza parmağının bir eklemini keser ve oyabun'una (baba) gösterir.
Eylül 1993 yılına ait bir fotoğraf. Hata yapan Yakuza parmağının bir eklemini keser ve oyabun'una (baba) gösterir.

Yakuza gelenekleri

Yakuzalar tüm vücutlarını kaplayan göz alıcı dövmeleriyle, yani horimono ile de ünlüdür. Bu tür dövmeler daima ''rüzgarla sürüklenen gruplar" ile ilişkilendirilmiş, toplumun kıyısında yaşayanları belirlemiştir. Dövme yaptırmak grup dayanışmasının ve fiziki cesaretin bir işareti, karanlık tarafı seçmiş olmanın beyanıdır. Lorduna itaatsizlik eden veya onu hayal kırıklığına uğratan samuraylar harakiri (seppuku olarak da bilinir) ile kefaret öderlerdi: bağırsakların deşildiği geleneksel bir intihar şekliydi bu. Günümüz yakuzaları ise hatanın bedelini yubitsume ile, yani parmağın bir parçasını keserek öder. 

Örgüte kabul törenleri ve yapılan anlaşmaları mühürleyen törenler büyük önem taşır. Bu törenlerde – yakuzaların saygı duyduğu Şinto tanrılarına bir sunum niteliğinde – karşılıklı birkaç bardak sake ikram edilir. Kan değiş tokuşuna dayalı kan kardeşliği törenleriyse günümüzde HIV tehditi yüzünden fazla rağbet görmüyor.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.