Kategoriler
Bitkiler

Hatmi çiçeği: Faydaları, özellikleri ve kullanımı

Hatmi çiçeği (Althaea officinalis) hem bitkisel tedaviler (herbalism) hem de dekoratif amaçlar için kullanılıyor. Kendisi Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika'ya özgü çok yıllık bir bitki. Ebegümeci ile aynı aileden. Antik Mısır'da insanlar hatmi çiçeğinin (marshmallow) kökünü kullanarak lokuma benzer şekerlemeler yaptılar. Günümüz lokumlarında ne yazık ki hatmi kökü kullanılmaz.

Hatmi çiçeği hakkında bilgiler

Açıklama

Hatmi çiçeği sapları tipik olarak sonbaharda ölür ancak o zamana dek boyları 1 metreyi geçmektedir. Eğer dalları düzenli olarak kırpılırsa 2 metreye ulaştığı biliniyor. Kısa saplı (petiyol) oval şekilli kalın yapraklar ortalama 64 mm uzunluğunda oluyor. Yapraklar her iki tarafta da yumuşak ve kadifemsi bir dokuya sahipler. Bitkinin çiçeği ebegümeci görünümündedir fakat daha küçük ve daha açık renklidir.

Hatmi çiçeği
Şifa verici bir bitki, dekoratif bir süs ve besleyici bir yiyecektir.

Hatmi ağustos ila eylül aylarında çiçek açıyor. Çiçeğin ardından gelen meyve biçim itibariyle düz ve yuvarlaktır. Meyveler yabancı halk arasında sıkça "peynir" olarak adlandırılıyor. Diğer ebegümeci meyveleri de benzer özellikler gösterir.

İLGİLİ:  Okaliptüs çayının faydaları ve yan etkileri nelerdir?

Hatmi isminin kökeni

Bu bitki için en bilinen ebegümeci türü olduğu söylenebilir. Resmi adı olan "marsh mallow" bataklık ebegümecisi anlamına gelmektedir. Bu isim ateşte pişirilerek yenen tatlı marşmelov yiyeceği için de kullanılıyor. Büyük Britanya'da bulunan gerçek hatminin yapı ve görünüm itibariyle diğer tüm türlerden ayrıldığını da belirtelim. Yazının başında yer verdiğimiz Latince Althaea ismi Yunanca ἄλθειν (iyileştirmek) kelimesinden geliyor. Nedeni ise bitkinin tedavi edici özelliklere sahip olması.

Kuzey Irak'taki Şanidar Mağarası kazılarında 60.000 yıl önce yaşamış Neandertal insanı kalıntılarına rastlandı. Bu eski insanın yanında bulunan çiçeklerden biri de hatmiydi. Civanperçemi, kanarya otu, ebegümeci ve efedran gibi bitkilerle gömülen insanların ölümden sonra yaşama döneceklerine inanılıyordu.

İLGİLİ:  Çay çeşitleri; Beyaz, Yeşil, Siyah çay, Oolong çayı ve Papatya çayı

Bitkisel ilaç

Kökü, yaprakları ve çiçekleri bu zamana kadar bitkisel ilaç yapımında kullanıldı. Mukoza zarının tahrişinde rahatlama sağladığı kayıtlarda yer alıyor. Ağız, boğaz ve mide ülserinde gargara olarak kullanılıyor. Rusya'da hatmi kökü şurubu eczanelerden reçetesiz satın alınır. Küçük solunum hastalıklarını iyileştirebilir.

Hatmi kökü
Kökü kaynatılır ve kızartılırsa tatlı bir yiyecek halini alır. Romalılar için vazgeçilmez bir öğündü.

Yiyecek olarak hatmi

Çoğu ebegümeci yiyecek olarak kullanılır. Romalılar arasında popüler bir besindi. Doktor Prospero Alpini 1592'de bu türde bir bitkinin Mısırlılar tarafından tüketildiğini söyledi. Suriye'deki yoksul halkın çoğu haftalarca hatmi yiyerek yaşayabilir. Önce kaynatılıp ardından soğan ve yağ ile kızartıldığında kökünün hoş bir tada sahip olduğu belirtilir. Hatmiler bölgede bolca yetişiyor. Bu nedenle iyi mahsul alınamayan yokluk zamanlarında başvurulan ana besin oluyor.

İLGİLİ:  Bitkiler acı çeker mi? Bitkilerde acı hissi ve bitkilerin duyusal kapasitesi

Hatminin çiçeklerini ve genç yapraklarını yiyebilirsiniz. Bunlar çoğu zaman salatalarda kullanılır ya da kaynatılır ve kızartılırlar. Kök ekstresi Orta Doğu yemeği olan helvanın yapımında tatlandırıcı olarak kullanılıyor. Aynı tarif Fransa'da guimauve adını almıştır. Yumurta beyazı beze içerir ve gül suyu ile tatlandırılır.

İlk gerçek marşmelovlar ticari olarak satılmaya başlamadan önce kendisine en yakın şey helvanın bu Fransız versiyonuydu.

Yazar Ayberk Göktürk

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.