Dünya'nın Jeolojik Zaman Cetveli'ne göre dönemleri

Yayım tarihi Bilim & İnsan olarak sınıflandırılmış

Jeolojik Zaman Cetveli ya da kısaca Jeolojik Zamanlar belirli türlerin ortaya çıkışı, evrimi ve nesillerinin tükenmesi gibi olaylara göre bir dönemi diğerinden ayırt etmeye yardımcı olan Dünya tarihinin dört çağa bölünmüş halidir. Prekambriyen veya Kambriyen Öncesi Çağ aslında tam bir çağ değildir zira yaşam bu zamanda yeterli çeşitliliğe sahip değildi. Ancak diğer üç çağa öncül olması ve Dünya'daki yaşamın nasıl geliştiğine dair ipucu vermesi yönüyle önemli kabul edilir.

Kambriyen Öncesi Çağ: 4,6 milyar ile 542 milyon yıl öncesi

Prekambriyen çağ, stromatolit fosili
Stromatolit fosili

Prekambriyen veya Kambriyen Öncesi Çağ, Dünya'nın oluştuğu 4,6 milyar yıl önce başladı. Milyarlarca yıl gezegende yaşam olmadı. Prekambriyen Çağ'ın sonuna dek tek hücreli organizmalar ortaya çıkmadı. Kimse Dünya'da yaşamın nasıl başladığından emin değil ancak üretilen teoriler arasında İlkel Çorba Teorisi, Hidrotermal Menfez Teorisi ve Panspermia Teorisi vardır.

Bu çağın sonunda okyanuslarda denizanası gibi birkaç karmaşık hayvan ortaya çıktı. Karada hala hayat yoktu ve atmosfer gelişmiş hayvanların hayatta kalması için gereken oksijeni biriktirmeye yeni başlıyordu. Canlıların çoğalması ve çeşitlenmesi jeolojik zamanın ancak bir sonraki çağında gerçekleşecekti.

Paleozoik Çağ: 542 milyon ile 250 milyon yıl öncesi

Trilobitler, Paleozoik çağ'a ait bir endeks fosilidir
Paleozoik Çağ'a ait trilobit fosili

Paleozoik Çağ, nispeten hızlı bir türleşme dönemi olan Kambriyen Patlaması ile başladı. Büyük miktarda yaşam formu okyanuslardan karaya çıktı. Bitkiler ilk hareketi yapanlardı, ardından omurgasızlar geldi. Çok geçmeden omurgalılar da karaya ayak bastı. Birçok yeni tür belirdi ve büyüdü.

Paleozoik Çağ'ın sonu, Dünya yaşamı tarihindeki en büyük kitlesel yok oluşla geldi. Deniz yaşamının %95'i ve karadaki yaşamın yaklaşık %70'i yok oldu. Bu yok oluşun nedeni kıtaların Pangea'yı oluşturmak için bir araya gelmesiyle başlayan iklim değişikliğiydi. Bu kitlesel yok oluş yeni türlerin ortaya çıkmasına ve yeni bir dönemin başlamasına ön ayak oldu.

Mezozoik Çağ: 250 milyon ile 65 milyon yıl öncesi

Mezozoik çağ deniz yaşamı
Mezozoik Çağ'da deniz yaşamı.

Permiyen Yok Oluşu'nun çok fazla canlı türünün neslinin tükenmesine neden olmasının ardından, dinozorların baskın tür olduğu"Dinozorlar çağı" olarak bilinen Mezozoik Çağ başladı. Mezozoik Çağ'da pek çok yeni tür gelişti ve büyüdü.

Jeolojik zamanlardan Mezozoik Çağ'da iklim çok nemli ve tropikaldi. Dünya'nın dört bir yanında birçok gür, yeşil bitkiler filizlendi. Dinozorların boyutları başta küçüktü ve Mezozoik Çağ ilerledikçe büyüdüler. Herbivorlar (Otçullar) ortaya çıktı. Küçük memeliler belirmeye başladı ve dinozorlardan kuşlar evrildi.

Permiyen Yok Oluşu'nun ardından şimdi bir başka kitlesel yok oluş daha meydana gelecekti. Nedeni dev bir meteor veya kuyruklu yıldız, volkanik aktivite, kademeli iklim değişikliği ya da tüm bunların bir birleşimi olarak gösterilen olay Mezozoik Çağ'ın sonunu işaret ediyordu. Tüm dinozorlar ve diğer pek çok hayvan (özellikle de otoburlar) öldü. Ölen canlılardan boşalan ekolojik konum, jeolojik zamanın sıradaki döneminde yeni başka türler tarafından doldurulacaktı.

Senozoik Çağ: 65 milyon yıl öncesinden bugüne

Senozoik çağ hayvanları
Senozoik çağ boyunca kılıç dişli kaplan (smilodon) ve mamut ortaya çıktı.

Jeolojik Zaman Cetveli'ndeki son çağ Senozoik Çağ'dır. Büyük dinozorların neslinin tükenmesiyle hayatta kalan daha küçük memeliler büyüyüp baskın hale geldiler. Kılıç dişli kaplan ve tüylü mamut bu dönemde hayat buldu.

İklim nispeten kısa zamanda şiddetli şekilde değişti ve bir önceki Mezozoik Çağ'da olduğundan daha serin ve kurak hale geldi. Buz Çağı Dünya'nın en ılıman bölgelerini buzullarla kapladı, yaşamın nispeten hızlı şekilde adapte olmasına ve evrim oranının artmasına neden oldu.

İnsanlar dahil tüm yaşam türleri jeolojik zamanın bu çağı boyunca bugünkü formlarına kavuşmuştur. Bu evrim henüz son bulmuş değil ve büyük olasılıkla başka bir kitlesel yok oluşa dek devam edecek.

Burcu Kara tarafından

Genellikle modern tarih ve yakın tarih odaklı içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.