Kategoriler
Ekonomi

Dünyada ülkelerin para birimleri

Dünyada kaç para birimi olduğunu hiç merak ettiniz mi? Veya tüm para birimleri arasında en çok işlem gören para birimlerini? Daha fazla merak etmenize gerek yok. Aşağıda dünyadaki tüm para birimlerinin ülkelere göre bir listesini paylaştık. Aynı zamanda para biriminin ne olduğunu ve neden önemli olduğuna değindik. Bir kimsenin hangi parayı kullanacağı tamamen nerede yaşadığına veya nereye seyahat etmeyi planladığına bağlı. Birleşmiş Milletler dünya çapında yaklaşık 180 para birimini tanır. Toplam bağımsız ülke sayısı, birçok bağımlı bölge ile birlikte 195'den fazla olmasına rağmen toplam para birimi sayısı bundan daha az. Çünkü bazı ülkeler kendi paraları olmadığı için döviz kullanır.

  • Ayrıca bkz. Ülkelerin parası neden değer kaybeder?
  • Tüm ülkelerin para birimleri

    Avrupa'nın para birimi Euro'nun yaklaşık 35 bağımsız devlet ve denizaşırı bölgede kullanıldığını, ABD ve diğer on yabancı ülkenin ise ABD Doları kullandığını veya Doğu Karayip dolarının 6 Karayip ülkesinde para birimi olarak kullanıldığını görebilirsiniz. Ayrıca Afrika frangı kullanan 6 Afrika devleti ve Batı Afrika CFA frangı kullanan 8 Afrika devleti var.

    Dünyada en çok işlem gören para birimi, küresel ödemelerin yaklaşık %47'sinin yapıldığı ABD Doları'dır ve aynı zamanda forex piyasasının toplam günlük cirosunun %87'sini oluşturur. En çok işlem gören para birimi listesinde ikinci sırada günlük işlemlerin yaklaşık %33'üne karşılık gelen ve aynı zamanda uluslararası banka ödemelerinde %28'lik paya sahip olan Euro var. 8. yüzyıldan beri varlığını sürdüren İngiliz sterlini dünyanın en eski para birimlerinden biri. Resmi olarak 18 Temmuz 2011'de kabul edilen dünyanın en yeni para birimi ise Güney Sudan poundudur.

    İLGİLİ:  Libra / GlobalCoin: Facebook'un kripto parası hakkında bilgiler

    Dünyanın en büyük para birimleri hangileri?

    En çok işlem gören ve en güçlüsü olduğu kabul edilen yaklaşık 8 para birimi var. Aşağıda bunları ilgili sembolleriyle bulabilirsiniz.

    • ABD doları (USD) – sembol $
    • Euro (EUR) – sembol €
    • Japon yeni (JPY) – sembol ¥
    • İngiliz sterlini (GBP) – sembol £
    • İsviçre frangı (SWF) – sembol ₣
    • Kanada doları (CAD) – sembol $
    • Avustralya / Yeni Zelanda doları (AUD / NZD) – sembol $
    • Güney Afrika randı (ZAR) – sembol R

    Para birimlerine dair ilgi çekici noktalar

    • Kanada ve Avustralya gibi bazı ülkeler artık kağıt yerine plastik para kullanıyor.
    • Kraliçe II. Elizabeth'in portresi 33 farklı ülkenin parasının üzerindedir.
    • Resmi yaşarken bir madeni paranın üzerine basılan ilk kişi MÖ 44'te Jül Sezar olmuştur.
    • İlk Euro madeni para ve banknotları 2002'de piyasaya sürüldü.
    • Bazı ülkelerin mağazalarında birden fazla para birimi geçerlidir. Örneğin, Danimarka'nın turistik kısımlarında hem Danimarka kronu hem de Euro'nun kullanıldığı mağazalar var.

    Tüm para birimlerinin listesi ve kısaltmaları

    Ülkelerin alfabetik sıraya göre listelendiği para birimi tablosu:

    İLGİLİ:  2020-2050 petrol fiyat tahmini nedir?
    ÜlkePara birimiISO-4217
    AfganistanAfgan afganisiAFN
    Ağrotur ve Dikelya (BK)Avrupa avrosuEUR
    Åland Adaları (Finlandiya)Avrupa avrosuEUR
    ArnavutlukArnavutluk lekiALL
    CezayirCezayir dinarıDZD
    Amerikan Samoası (ABD)ABD dolarıUSD
    AndorraAvrupa avrosuEUR
    AngolaAngola kwanzasıAOA
    Anguilla (BK)Doğu Karayip dolarıXCD
    Antigua ve BarbudaDoğu Karayip dolarıXCD
    ArjantinArjantin pesosuARS
    ErmenistanErmenistan dramıAMD
    Aruba (Hollanda)Aruba floriniAWG
    Ascension Adası (BK)Saint Helena sterliniSHP
    AvustralyaAvustralya dolarıAUD
    AvusturyaAvrupa avrosuEUR
    AzerbaycanAzerbaycan manatıAZN
    BahamalarBahamalar dolarıBSD
    BahreynBahreyn dinarıBHD
    BangladeşBangladeş takasıBDT
    BarbadosBarbados dolarıBBD
    BelarusBelarus rublesiBYN
    BelçikaAvrupa avrosuEUR
    BelizeBelize dolarıBZD
    BeninBatı Afrika CFA frangıXOF
    Bermuda (BK)Bermuda dolarıBMD
    ButanButan ngultrumuBTN
    BolivyaBolivya bolivianosuBOB
    Bonaire (Hollanda)ABD dolarıUSD
    Bosna HersekBosna-Hersek markıBAM
    BotsvanaBotsvana pulasıBWP
    BrezilyaBrezilya realiBRL
    Britanya Hint Okyanusu Toprakları (BK)ABD dolarıUSD
    Britanya Virjin Adaları (BK)ABD dolarıUSD
    BruneiBrunei dolarıBND
    BulgaristanBulgaristan levasıBGN
    Burkina FasoBatı Afrika CFA frangıXOF
    BurundiBurundi frangıBIF
    Cape VerdeCape Verde eskudosuCVE
    KamboçyaKamboçya rieliKHR
    KamerunOrta Afrika CFA frangıXAF
    KanadaKanada dolarıCAD
    Karayip Hollandası (Hollanda)ABD dolarıUSD
    Cayman Adaları (BK)Cayman Adaları dolarıKYD
    Orta Afrika CumhuriyetiOrta Afrika CFA frangıXAF
    ÇadOrta Afrika CFA frangıXAF
    Chatham Adaları (Yeni Zelanda)Yeni Zelanda dolarıNZD
    ŞiliŞili pesosuCLP
    ÇinÇin yuanı (Renminbi)CNY
    Christmas Adası (Avustralya)Avustralya dolarıAUD
    Cocos (Keeling) Adaları (Avustralya)Avustralya dolarıAUD
    KolombiyaKolombiya pesosuCOP
    KomorlarKomor frangıKMF
    Demokratik Kongo CumhuriyetKongo frangıCDF
    Kongo CumhuriyetiOrta Afrika CFA frangıXAF
    Cook Adaları (Yeni Zelanda)Cook Adaları dolarınone
    Kosta RikaKosta Rika kolonuCRC
    Fildişi SahiliBatı Afrika CFA frangıXOF
    HırvatistanHırvatistan kunasıHRK
    KübaKüba pesosuCUP
    Curaçao (Hollanda)Hollanda Antilleri guldeniANG
    KıbrısAvrupa avrosuEUR
    ÇekyaÇek korunasıCZK
    DanimarkaDanimarka kronuDKK
    CibutiCibuti frangıDJF
    DominikaDoğu Karayip dolarıXCD
    Dominik CumhuriyetiDominik pesosuDOP
    EkvadorABD dolarıUSD
    MısırMısır lirasıEGP
    El SalvadorABD dolarıUSD
    Ekvator GinesiOrta Afrika CFA frangıXAF
    EritreEritre nakfasıERN
    EstonyaAvrupa avrosuEUR
    Esvati̇ni̇ (önceleri Svaziland)Svaziland lilangenisiSZL
    EtiyopyaEtiyopya birriETB
    Falkland Adaları (BK)Falkland Adaları pounduFKP
    Faroe Adaları (Danimarka)Faroe kronasınone
    FijiFiji dolarıFJD
    FinlandiyaAvrupa avrosuEUR
    FransaAvrupa avrosuEUR
    Fransız Guyanası (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    Fransız Polinezyası (Fransa)CFP frangıXPF
    GabonOrta Afrika CFA frangıXAF
    GambiyaGambiya dalasisiGMD
    GürcistanGürcistan larisiGEL
    AlmanyaAvrupa avrosuEUR
    GanaGana cedisiGHS
    Cebelitarık (BK)Cebelitarık pounduGIP
    YunanistanAvrupa avrosuEUR
    Grönland (Danimarka)Danimarka kronuDKK
    GrenadaDoğu Karayip dolarıXCD
    Guadeloupe (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    Guam (ABD)ABD dolarıUSD
    GuatemalaGuatemala quetzalıGTQ
    Guernsey (BK)Guernsey pounduGGP
    GineGine frangıGNF
    Gine-BissauBatı Afrika CFA frangıXOF
    GuyanaGuyana dolarıGYD
    HaitiHaiti gourdesiHTG
    HondurasHonduras lempirasıHNL
    Hong Kong (Çin)Hong Kong dolarıHKD
    MacaristanMacar forintiHUF
    İzlandaİzlanda kronasıISK
    HindistanHindistan rupisiINR
    EndonezyaEndonezya rupisiIDR
    Uluslararası Para Fonu (IMF)SDR (Özel Çekme Hakları)XDR
    İranİran riyaliIRR
    IrakIrak dinarıIQD
    İrlandaAvrupa avrosuEUR
    Man Adası (BK)Man pounduIMP
    İsrailYeni İsrail şekeliILS
    İtalyaAvrupa avrosuEUR
    JamaikaJamaika dolarıJMD
    JaponyaJapon yeniJPY
    Jersey (BK)Jersey pounduJEP
    ÜrdünÜrdün dinarıJOD
    KazakistanKazakistan tengesiKZT
    KenyaKenya şiliniKES
    KiribatiAvustralya dolarıAUD
    KosovaAvrupa avrosuEUR
    KuveytKuveyt dinarıKWD
    KırgızistanKırgızistan somuKGS
    LaosLaos kipiLAK
    LetonyaAvrupa avrosuEUR
    LübnanLübnan lirasıLBP
    LesothoLesotho lotisiLSL
    LiberyaLiberya dolarıLRD
    LibyaLibya dinarıLYD
    Lihtenştaynİsviçre frangıCHF
    LitvanyaAvrupa avrosuEUR
    LüksemburgAvrupa avrosuEUR
    Makao (Çin)Makao patakasıMOP
    MadagaskarMadagaskar ariarisiMGA
    MalaviMalavi kvaçasıMWK
    MalezyaMalezya ringgitiMYR
    MaldivlerMaldiv rufiyasıMVR
    MaliBatı Afrika CFA frangıXOF
    MaltaAvrupa avrosuEUR
    Marşal AdalarıABD dolarıUSD
    Martinik (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    MoritanyaMoritanya ugiyasıMRU
    MauritiusMauritius rupisiMUR
    Mayotte (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    MeksikaMeksika pesosuMXN
    MikronezyaABD dolarıUSD
    MoldovaMoldova leyiMDL
    MonakoAvrupa avrosuEUR
    MoğolistanMoğolistan tugrikiMNT
    KaradağAvrupa avrosuEUR
    Montserrat (BK)Doğu Karayip dolarıXCD
    FasFas dirhemiMAD
    MozambikMozambik meticalıMZN
    Myanmar (önceden Burma)Myanmar kyatıMMK
    NamibyaNamibya dolarıNAD
    NauruAvustralya dolarıAUD
    NepalNepal rupisiNPR
    HollandaAvrupa avrosuEUR
    Yeni Kaledonya (Fransa)CFP frangıXPF
    Yeni ZelandaYeni Zelanda dolarıNZD
    NikaraguaNikaragu kordobasıNIO
    NijerBatı Afrika CFA frangıXOF
    NijeryaNijerya nairasıNGN
    Niue (Yeni Zelanda)Yeni Zelanda dolarıNZD
    Norfolk Adası (Avustralya)Avustralya dolarıAUD
    Kuzey Mariana Adaları (ABD)ABD dolarıUSD
    Kuzey KoreKuzey Kore wonuKPW
    Kuzey Makedonya (önceden Makedonya)Makedonya dinarıMKD
    NorveçNorveç kronuNOK
    UmmanUmman riyaliOMR
    PakistanPakistan rupisiPKR
    PalauABD dolarıUSD
    FilistinYeni İsrail şekeliILS
    PanamaABD dolarıUSD
    Papua Yeni GinePapa Yeni Gine kinasıPGK
    ParaguayParaguay guaranisiPYG
    PeruPeru soluPEN
    FilipinlerFilipin pesosuPHP
    Pitcairn Adaları (BK)Yeni Zelanda dolarıNZD
    PolonyaPolonya zlotisiPLN
    PortekizAvrupa avrosuEUR
    Porto Riko (ABD)ABD dolarıUSD
    KatarKatar riyaliQAR
    Reunion (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    RomanyaRumen leyiRON
    RusyaRus rublesiRUB
    RuandaRuanda frangıRWF
    Saba (Hollanda)ABD dolarıUSD
    Saint Barthelemy (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    Saint Helena (BK)Saint Helena pounduSHP
    Saint Kitts ve NevisDoğu Karayip dolarıXCD
    Saint LuciaDoğu Karayip dolarıXCD
    Saint Martin (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    Saint Pierre ve Miquelon (Fransa)Avrupa avrosuEUR
    Saint Vincent ve GrenadinlerDoğu Karayip dolarıXCD
    SamoaSamoa talasıWST
    San MarinoAvrupa avrosuEUR
    Sao Tome ve PrincipeSao Tome ve Principe dobrasıSTN
    Suudi ArabistanSuudi Arabistan riyaliSAR
    SenegalBatı Afrika CFA frangıXOF
    SırbistanSırp dinarıRSD
    SeyşellerSeyşeller rupisiSCR
    Sierra LeoneSierra Leone leonesiSLL
    SingapurSingapur dolarıSGD
    Sint Eustatius (Hollanda)ABD dolarıUSD
    Sint Maarten (Hollanda)Hollanda Antilleri guldeniANG
    SlovakyaAvrupa avrosuEUR
    SlovenyaAvrupa avrosuEUR
    Solomon AdalarıSolomon Adaları dolarıSBD
    SomaliSomali şiliniSOS
    Güney AfrikaGüney Afrika randıZAR
    Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları (BK)İngiliz sterliniGBP
    Güney KoreGüney Kore wonuKRW
    Güney SudanGüney Sudan pounduSSP
    İspanyaAvrupa avrosuEUR
    Sri LankaSri Lanka rupisiLKR
    SudanSudan sterliniSDG
    SurinamSurinam dolarıSRD
    Svalbard ve Jan Mayen (Norveç)Norveç kronuNOK
    İsveçİsveç kronuSEK
    İsviçreİsviçre frangıCHF
    SuriyeSuriye lirasıSYP
    TayvanYeni Tayvan dolarıTWD
    TacikistanTacikistan somonisiTJS
    TanzanyaTanzanya şiliniTZS
    TaylandTayland bahtıTHB
    Doğu TimorABD dolarıUSD
    TogoBatı Afrika CFA frangıXOF
    Tokelau (Yeni Zelanda)Yeni Zelanda dolarıNZD
    TongaTonga pa’angasıTOP
    Trinidad ve TobagoTrinidad ve Tobago dolarıTTD
    Tristan da Cunha (BK)İngiliz sterliniGBP
    TunusTunus dinarıTND
    TürkiyeTürk lirasıTRY
    TürkmenistanTürkmenistan manatıTMT
    Türk ve Caicos Adaları (BK)ABD dolarıUSD
    TuvaluAvustralya dolarıAUD
    UgandaUganda şiliniUGX
    UkraynaUkranya grivnasıUAH
    Birleşik Arap EmirlikleriBAE dirhemiAED
    Birleşik Krallıkİngiliz sterliniGBP
    Amerika Birleşik DevletleriABD dolarıUSD
    UruguayUruguay pesosuUYU
    ABD Virgin Adaları (ABD)ABD dolarıUSD
    ÖzbekistanÖzbekistan somuUZS
    VanuatuVanuatu vatusuVUV
    Vatikan Şehri (Kutsal Makam)Avrupa avrosuEUR
    VenezuelaVenezuela bolivarıVES
    VietnamVietnam donguVND
    Wake Adası (ABD)ABD dolarıUSD
    Wallis ve Futuna (Fransa)CFP frangıXPF
    YemenYemen riyaliYER
    ZambiyaZambiya kvaçasıZMW
    ZimbabveABD dolarıUSD

    Para birimi nedir?

    Para birimi, bir ekonomide dolaşan ve genel olarak mal ve hizmet satın almak için kullanılan para türünü ifade eder. Daha basit ifadeyle, para birimi, ülke genelinde halkın elinde dolaşması için kullanılan para biçimidir. Şu anda para birimi normal olarak hem sert paradan yani madeni paralardan hem de yumuşak paradan yani kağıttan oluşuyor. Bir ülkedeki para birimi genellikle bir yetkili makam tarafından korunur ve basılır ve buna fiat para (itibari para) denir. Yani para biriminin değeri, yapımında kullanılan malzeme ile değil basıldığı ekonomideki temsil ettiği değere göre belirlenir.

    İLGİLİ:  ABD-Çin ticaret savaşı Amazon yangınlarını körüklüyor

    Para biriminin önemi nedir?

    Para biriminin ticaretin yani alış ve satışın temelini oluşturması gibi bariz avantajının yanı sıra para birimi değer standardını da belirler. Takas sistemine kıyasla işlemler daha sorunsuz ve kolay işler. Para birimi aynı zamanda bir değer deposudur. Yani para birimi depolanabilir ve daha sonra değerinin tamamı ile olmasa da büyük kısmıyla yeniden kullanılabilir.

    Para birimine dair temel noktalar

    Para birimlerinin değeri dünya çapında düzenli olarak yükselip ve düşüyor. Para birimleri her küçük gelişmeden etkilenir. Tıpkı bir ülke liderinin petrolün alım satım fiyatı hakkında düşüncesiz sözler söylemesi veya adaleti küçümseyici ifadeler kullanması gibi. Bir para biriminin değeri hızla yükselip düşebilir. Aralık 2015'te petrol fiyatlarındaki düşüş nedeniyle Kanada doları gibi birçok para birimi %15 civarında düşüş yaşadılar. Türk lirası sadece 2015'ten 2021'e yaklaşık %70 değer kaybetmiştir.

    Bankacılık açısından bakıldığında dünyada çoğu para birimi güçlü ve istikrarlıdır ancak seyahat perspektifinde durum böyle değil. Uluslararası seyahatler için en çok kullanılan ve tercih edilen para birimi ABD doları, İngiliz sterlini ve Euro'dur. Yukarıda da belirtildiği gibi Ekvador ve Zimbabve gibi yaklaşık iki düzine ülkede Amerikan doları para birimi olarak kullanılıyor. Bu durum bir ülkenin para birimi oldukça istikrarsız hale geldiğinde ve devletin istikrarlı bir ekonomi inşa etmekte zorlanması halinde yaşanıyor.

    Diğer taraftan, Kamboçya gibi bir ülkenin resmi para birimi olarak Amerikan doları kullanması Kamboçya'da kazanılan doların Amerika'da aynı değerde olacağı anlamına gelmez. Kamboçya'da orta sınıf bir restoranda iki kişilik yemek yiyen ve bir içecek içen Amerikalı 10 doların altında ödeme yapar çünkü orada yaşamanın maliyeti ABD'ye kıyasla çok daha düşüktür.

    Sonuç

    Dünyada Birleşmiş Milletler tarafından tanınan yaklaşık 180 para birimi var ve bir ülkenin kendi para birimine sahip olması önemlidir çünkü bir ulusu bağımsız ve kendi kendine yeter kılan unsurların temelidir. Dünyanın her yerindeki her ulusun diğer ülkelerle ticari ilişkileri var ve bu ilişki döviz bozdurma yoluyla gerçekleşiyor. Yine yurt dışına seyahat etmek için döviz değişimi gereklidir. Takas sistemini kullanarak ticaret yapmak artık çağımızda uygulanabilir değil. Para birimi büyük önem taşıyor çünkü bir para biriminin diğerine kıyasla değeri o ülkenin ekonomik durumunu ve insanlarının refahını gösterir.

    Yazar Burcu Kara

    Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.