Kategoriler
Tarih & Kültür

Henry Ford: Arabaları yaygınlaştıran mucit

Henry Ford (1863-1947) Detroit'teki Edison Illuminating Company'de mühendis olarak çalışırken evinin arkasındaki barakada ilk benzinle çalışan atsız arabası Quadricycle'ı yaptı. 1903'te Ford Motor Company'yi kurdu ve şirket beş yıl sonra ilk arabası Model T'yi piyasaya sürdü. Henry Ford çığır açan aracının karşılaştığı talebi karşılamak için yine çığır açan yeni seri üretim yöntemleri geliştirdi. Geniş üretim tesisleri, değiştirilebilir standartlaştırılmış parçalar ve 1913'te arabalar için dünyanın ilk hareketli montaj hattı bunlara dahildi. Endüstriyel dünyada son derece etkili bir isim haline gelen Henry Ford siyasi alanda da açık sözlü oldu: Henry Ford, I. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında sergilediği pasifist duruşuyla tartışmalara yol açtı ve Yahudi karşıtı görüşleri ve yazıları nedeniyle yaygın eleştiriler aldı.

Henry Ford: İlk yılları ve mühendislik kariyeri

1863'te doğan Henry Ford, Dearborn, Michigan'da müreffeh bir çiftliğe sahip olan William ve Mary Ford'un hayatta kalan ilk oğluydu. 16 yaşında, bir makinist olarak çıraklık işi bulduğu yakındaki Detroit şehrine gitmek üzere evinden ayrıldı. Ancak üç yıl sonra Dearborn'a geri döndü ve aile çiftliğinde çalışmaya başladı. Bu dönemde buharlı motorları kullanmaya ve tamir etmeye devam etti ve ara sıra Detroit fabrikalarında çalıştı. 1888'de yakındaki bir çiftlikte büyüyen Clara Bryant ile evlendi.

Biliyor muydunuz? Henry Ford'un geliştirdiği seri üretim teknikleri Ford Motor Company'nin her 24 saniyede bir Model T üretmesine olanak sağlamıştır.

Henry Ford evliliğin ilk birkaç yılında küçük bir kereste fabrikası işleterek kendisine ve karısına destek oldu. 1891'de Clara ile birlikte Edison Illuminating Company için mühendis olarak işe alındığı Detroit'e döndü. Hızla yükseldi ve iki yıl sonra baş mühendisliğe terfi etti. Aynı sıralarda Clara, çiftin tek oğlu olan Edsel Bryant Ford'u doğurdu. Edison şirketinde 24 saat iş üstünde olan Ford fırsatını bulduğu her saati benzinle çalışan atsız bir araba veya otomobil yapmaya harcıyordu. 1896'da dört bisiklet tekerleği ile donatılmış, 2 silindirli, 4 beygir gücünde benzinli motorlu bir araba yaptı. Arabası hafif metal çerçeveliydi ve ona dört tekerlekli bisiklet anlamına gelen "Quadricycle" adını taktı.

İLGİLİ:  Arabalarda kör nokta problemini çözen genç kız 25 bin dolar ödül aldı

Ford Motor Company'nin doğuşu ve Model T

Henry Ford, ilk seri üretim Model T arabası ile.
Henry Ford, ilk seri üretim Model T arabası ile. (Görsel: Getty Images)

Prototipini geliştirmeye kararlı olan Ford, yeni arabalar üretmeye devam etmek için Quadricycle sattı. Sonraki 7 yıl boyunca çeşitli yatırımcılardan destek aldı. İçlerinde 1899'da Detroit Automobile Company'yi kuracak isimler de vardı (daha sonra Henry Ford Company oldu). Pazara yeni bir binek otomobil sunmak isteyen ortaklar, Henry Ford'un modeli sürekli iyileştirme takıntısından rahatsız olunca Ford 1902'de kendi adını taşıyan şirketinden ayrıldı (onun ayrılmasından sonra şirketin adı Cadillac Motor Car Company yapıldı). Henry Ford ertesi yıl Ford Motor Company'yi kurdu.

Ford Motor Company kurulduktan bir ay sonra Ford markasının ilk arabası olan Model A, Detroit'teki Mack Avenue'da kurulan bir fabrikada toplandı. 2 silindirli, 8 beygir gücünde bir otomobildi. O zamanlar günde sadece birkaç araba monte ediliyordu ve 2 veya 3 kişilik gruplar bunları başka şirketlerden sipariş edilen parçalarla elle inşa ediyordu. Ford, kendisini herkes için uygun fiyatlı, verimli ve güvenilir bir otomobil üretmeye adamıştı. Bunun meyvesi Ekim 1908'de piyasaya çıkan Model T oldu.

Üretim ve işgücü yenilikleri

Takma adı "Tin Lizzie" olan ve resmi ismiyle Model T olarak bilinen otomobil anında başarılı oldu ve Henry Ford kısa sürede şirketin karşılayabileceğinden daha fazla sipariş aldı. Bunun sonucu olarak, Amerikan endüstrisinde devrim yaratacak seri üretim teknikleri geliştirmeye başladı. Büyük üretim tesisi kullanımı gibi yöntemler buna dahildi. Standartlaştırılmış, değiştirilebilir parçalar tasarlamıştı ve hareketli bir montaj hattı inşa etmişti. Bunlar seri üretim bir otomobil üretmek için gereken süreyi önemli ölçüde azalttı ve arabanın maliyetinin düşmesini sağladı. Henry Ford 1914'te işçilerinin 8 saatlik günlük çalışma ücretini 5 dolara (önceleri 9 saat için 2,34 dolardı) çıkardı ve bu hamle endüstri standardını belirledi.

İLGİLİ:  İlk fotoğraf - Kalem yerine ışık kullanan ressamlar

Üretim artarken Model T'ye olan talep de arttı ve 1918'de Amerika'daki tüm arabaların yarısı Model T olmuştu. Henry Ford 1919'da oğlu Edsel'i Ford Motor Company'nin başkanı olarak atadı ancak şirketteki süreçlerin tam kontrolünü elinde tuttu. Horace ve John Dodge kardeşlerin başı çektiği, hissedarlarıyla giriştiği bir mahkeme savaşının ardından Henry Ford 1920 yılına dek tüm azınlık hissedarlarını satın aldı. Henry Ford 1927'de otomobil üretim tesisini Michigan, Dearborn'daki Rouge Nehri kıyısına inşa ettiği devasa bir sanayi kompleksine taşıdı.

Tesiste bir cam fabrikası, çelik fabrikası, montaj hattı ve otomotiv üretiminin diğer tüm gerekli bileşenleri mevcuttu. Henry Ford aynı yıl Model T'nin üretimini durdurdu ve diğer iyileştirmelerin yanı sıra daha iyi beygir gücü ve frenlere sahip olan yeni Model A'yı tanıttı. O zamana kadar şirket yaklaşık 15 milyon Model T üretmişti ve Ford Motor Company dünyanın en büyük otomotiv üreticisi olmuştu. Henry Ford, dünya çapında fabrikalar açtı.

Henry Ford'un sonraki kariyeri ve tartışmalı görüşler

Model A görece hayal kırıklığı yaşattı ve satışları hem Chevrolet (General Motors tarafından kuruldu) hem de Plymouth (Chrysler tarafından kuruldu) markalarının gerisinde kaldı; üretimi 1931'de durduruldu. Ford 1932'de ilk V-8 motoru geliştirdi ancak 1936'ya gelindiğinde şirket otomotiv endüstrisindeki satışlarda üçüncü sıraya gerilemişti. Asgari ücretle ilgili ilerici politikalarına rağmen Ford iş gücünün sendikalaşmasına karşı uzun bir mücadele yürüttü ve rakiplerinden sonra bile Birleşik Otomobil İşçileri (UAW) ile uzlaşmayı reddetti. Ford'un güvenlik birimi 1937'de Rouge fabrikasındaki sözde "Üstgeçit Savaşı"nda UAW organizatörleriyle çatıştı ve Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu bunun ardından Ford'un sendika örgütüne müdahaleyi durdurmasını emretti. Ford Motor Company nihayet 1941'de UAW ile sözleşme imzaladı ancak Henry Ford sırf bu sözleşmeyi imzalamamak için Ford Motor Company'yi kapatmayı dahi düşünmüştür.

İLGİLİ:  Ford sürücüsüz arabaları gerçekte ne kadar başarılı?

Ford’un siyasi görüşleri yıllar boyunca kendisine eleştiri getirdi. Buna ABD’nin I. Dünya Savaşı’na müdahalesine karşı tutumu dahildir. 1918’de ABD Senatosu'na adaylığını koydu ve başarısız oldu. Rakibinin kendisine yönelttiği kişisel saldırılar seçime damgasını vurmuştu ve Henry Ford yalnızca kıl payıyla kaybetti. Henry Ford 1918'de yerel bir gazete olan Dearborn Independent'ı satın aldı ve The International Jew adıyla dört ciltlik bir set olarak toplanıp basılan birkaç Yahudi karşıtı yazı yayımladı. Daha sonra yazılardan vazgeçip gazeteyi satmasına rağmen, Adolf Hitler'e ve Almanya'ya hayranlığını dile getirmişti. Bu yüzden 1938'de Nazi rejiminin bir yabancı için verdiği en yüksek madalya olan Alman Kartalının Büyük Haçı'nı kabul etti.

Henry Ford'un tek oğlu Edsel Ford 1943'te öldü ve Henry Ford kısa bir süre Ford Motor Company başkanlığına döndü. 1945'te işi torunu Henry Ford II'ye teslim etti. İki yıl sonra Dearborn'daki evinde 83 yaşında öldü.

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.