Kategoriler
Tarih & Kültür

Pers İmparatorluğu: Antik Pers tarihi ve uygarlıkları

Pers (kabaca günümüz İran) dünyanın en eski yerleşim bölgelerinden biri. Ülkedeki arkeolojik alanlar insanların bölgede Kaba Taş Devri'nden başlayarak 100.000 yıldan uzun süredir yaşadığını ve avlanma amaçlı ilk yerleşim yerlerinin (yarı kalıcı) MÖ 10.000'den önce kurulduğunu gösteriyor. Bölgedeki antik Elam krallığı, bazı kısımları Sümerler, daha sonra tamamen Asurlular ve sonra Medler tarafından fethedilmeden önce zamanının en gelişmiş uygarlıkları arasındaydı (Chogha Bonut arkeolojik alanı en eski yerleşim yeridir ve kalıntılar MÖ 7200'e uzanır). Med İmparatorluğu (MÖ 678-550) yerini antik dünyanın en büyük siyasi ve sosyal varlıklarından biri olan Pers Ahameniş İmparatorluğu'na (MÖ 550-330) bıraktı. Onlar da Büyük İskender tarafından fethedildi ve daha sonra sırasıyla Seleukos İmparatorluğu (MÖ 312-63), Partya (MÖ 247-MS 224) ve Sasani İmparatorluğu (MS 224 – 651) geldi. Sasani İmparatorluğu, MS 7. yüzyıldaki Müslüman Arapların fethine kadar bölgeyi elinde tutan son Pers devleti oldu.

Antik Pers

Neandertal insanının bölgeye mevsimsel yerleşimi ve kullandığı mevsimsel araçlar gibi arkeolojik buluntular, Kaba Taş Devri'nden Cilalı Taş Devri ve Bakır Çağı'na kadar bölgede insan gelişimi olduğunu gösteriyor. Önce Elam'ın ve daha sonra Pers'in bir parçası olacak olan Şuşa şehri (günümüzde Şuş), MÖ 4395'te kurulmuştur ve dünyanın en eski şehirlerinden biridir. Şuşa, genellikle Elam ile eş tutulsa da, bunlar farklı yönetimlerdi; Şuşa, Elam kültürü ile çağdaş olmasına rağmen, İlk Elam Dönemi'nden (MÖ 3200-2700) önce kurulmuştu.

I. Darius'un Şuşa'daki sarayındaki Pers okçular.
I. Darius'un Şuşa sarayındaki Pers okçular. (Vorderasiatisches Müzesi/Berlin)

Aryan kabilelerinin bölgeye MÖ 3000'den önce göç ettiği düşünülüyor ve ülke daha sonra Aryanların ülkesi anlamına gelen Ariyana ve İran olarak anıldı. Antik İran dili olan Avestaca'ya göre aryan, "asil", "uygar" veya "özgür insan" anlamına gelir ve ırkla (veya herhangi bir şekilde Kafkasyalılarla) ilgisi olmayan bir insan sınıfını belirtiyor. Hint-İranlılar bu terimi antik İran dini olan zerdüştlüğün kutsal kitabı Avesta'dan kendilerine uyguladı.

Bu Aryan kabileleri Alanlar, Baktriyalılar, Medler, Partlar ve Persler gibi çeşitli insan topluluklarından oluşuyordu. Kuzey Hindistan'a yerleşecek olan Hint-Aryanlar, Vedik düşüncesi ile yakından ilişkili çok ilahlı bir dini beraberinde getirdi ve dualizm ve ilahi olanın somutlaşmış hali olarak ateşe taptı. Bilinen ilk İran dininden biriydi ve bir güneş ilahı vardı.

Persler en başta İran platosu boyunca yerleştiler ve MÖ 1000 yılına gelindiğinde bölgeye hakimlerdi.

MÖ 1500-1000 arasında bir noktada Persli Zerdüşt (Zoroaster olarak da bilinir) Ahura Mazda'dan ilahi vahiy aldığını söyledi ve insan hayatının amacını adalet ve düzenin yüce ilahı ile onun hasmı arasındaki ebedi mücadelede doğru tarafı seçmek olarak açıkladı. Bu hasmın, anlaşmazlık ve çekişme ilahı olan Angra Mainyu olduğunu söyledi. İnsanlar artık kimin tarafında hareket etmeyi seçtiklerine göre tanımlanıyordu. Zerdüşt'ün öğretileri daha sonraki Pers imparatorlukları tarafından benimsenecek ve kültürlerini biçimlendirecek olan Zerdüştlük dininin temelini oluşturdu.

Persler öncelikle İran platosuna yayıldılar ve MÖ 1000'li yılda yerleşik hayata geçtiler. Medler, Deyok (Yunanlılarca Deioces, yö. MÖ 727-675) adında tek bir şef altında birleşerek Ekbatan'da devlet kurdular. Deyok'un torunu Siyaksares (yö. MÖ 625-585), Med topraklarını günümüz Azerbaycan'ına kadar genişletti. Bunun dışında MÖ 8. yüzyılın sonlarında kral Achaemenes yönetimindeki Persler başkentin Anşan'da bulunduğu Baktriya Dağları'nın orta-batı bölgesindeki kontrolü artırmışlardı.

Belirtildiği gibi Elamlar o zamanlar bu bölgede zaten kurulmuştu ve büyük olasılıkla yerli bir halktı. Persler, kralları Teispes (Achaemenes'in oğlu, yö. MÖ 675-640) yönetiminde Persis (Parsa, günümüz Fars) olarak bilinen Elam'ın doğusundaki bölgeye yerleştiler ve burası kabileye adını verdi. Daha sonra bölgedeki kontrolü Elam topraklarına kadar artırdılar, Elamlarla evlendiler ve kültürü özümsediler. Thiepes MÖ 640'tan önce krallığını oğulları I. Kiros (yö. MÖ 625-600) ve Ararnamnes arasında paylaştırdı. Kiros, Anşan'dan başlayarak kuzey krallığını yönetti ve Arianamnes ise güneyde hüküm sürdü. I. Kambises (yö. MÖ 580-559) ile bu iki krallık Anşan altında birleştirildi.

Elam haritası.
Elam haritası. Hazırlayan: Wkotwica CC BY-SA 3.0

Pers İmparatorluğu'nun doğuşu

Bu dönemde Medler bölgedeki baskın güçtü ve Pers krallığı küçük bir vasal devletti. Ancak bu durum Asur İmparatorluğu'nun MÖ 612'deki çöküşünden sonra hızla tersine dönecekti. Bu çöküşün nedeni zayıflayan Asurlara karşı birçok devletle koalisyon kuran Medler ve Babillilerin seferleri oldu. Medler ilk başta kontrolü elinde tuttu. Ta Pers Kralı I. Kambises'in oğlu ve Medli Astyages'in torunu (yö. MÖ 585-550) II. Kiros (veya Büyük Kiros, yö. MÖ 550-530) tarafından devrilene kadar. II. Kiros ilk Pers İmparatorluğu olan Ahameniş İmparatorluğu'nu kurdu.

İLGİLİ:  Trump, İran savaşı için 'fazla uzun sürmezdi' dedi

Ahameniş İmparatorluğu

II. Kiros MÖ 550'de Medli Astyages'i devirdi ve diğer beylikleri kendi kontrolü altına almak için sistematik seferler başlattı. MÖ 546'da Lidya'nın zengin krallığını, MÖ 540'ta Elam'ı ve MÖ 539'da Babil'i fethetti. II. Kiros saltanatının sonunda günümüz Suriye bölgesinden Türkiye'ye ve Hindistan sınırlarına kadar uzanan bir imparatorluk kurdu. Bu imparatorluk II. Kiros'un atası Achaemenes'in adını taşıyan Ahameniş İmparatorluğu'ydu.

II. Kiros insancıl vizyonu ve politikasının yanı sıra teknolojik yenilikleri teşvik etmesi yönünden antik fatihler arasında benzersizdir. Fethettiği toprakların çoğu yeterli su kaynağından yoksundu ve bu yüzden mühendislerine kanat (kehriz) olarak bilinen yer altı su havuzlarını açtırdı. Toprağın kazılmasıyla oluşturulan ve üzerinde aralıklı kuyular bulunan eğimli bir kanaldı. Su böylece toprağın üzerine taşınırdı.

II. Kiros genellikle kanat sistemini icat etmesiyle anılsa da bu sistem daha önce Asurlu II. Sargon tarafından MÖ 714 Urartu seferini anlattığı bir yazıtta geçer. II. Sargon, Batı İran'daki Ulhu şehri çevresinde kullanılan ve herhangi bir nehirden daha verimli tarlalar sunan kanatlara dikkat çeker. II. Kiros'un farkı kanatı çok daha büyük bir alana uygulamasıydı ve bu yaklaşım buz üreten ve erimeden saklayan büyük kubbeli soğutucu yakçalın yani buzdolabının atasının ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Ahameniş İmparatorluğu haritası.
Ahameniş İmparatorluğu haritası. Görsel: Fabienkhan (CC BY-SA)

II. Kiros'un insani çabaları Kiros Silindir'i aracılığıyla biliniyor. Bu eser politikalarının bir kaydını içerir ve de hükümdarlığı altındaki herkesin başkalarıyla uyum içinde oldukları sürece diledikleri gibi yaşamakta özgür olacağını belirtir. Babil'i fethetti ve Babil Sürgünü'nü başlatan Kral Nebukadnezar (yö. MÖ 605-562) tarafından anavatanlarından sürülen Yahudilerin Yahuda'ya dönmelerine izin verdi ve hatta tapınaklarını yeniden inşa etmeleri için onlara para sağladı. Lidyalılar tanrıça Kibele'ye ve diğer uluslarsa kendi ilahlarına tapınmaya devam ettiler. II. Kiros'un tek istediği imparatorluğundaki vatandaşların birbiriyle barış içinde yaşaması, ordularında hizmet etmesi ve vergilerini ödemesiydi.

Her il ve bölgeyi kapsayan satrapları vardı ve insanlar isteklerini onlara iletir ve onlar da krala ulaştırırdı. Danışmanlarla çevrili bu yönetim hiyerarşisi istikrarlı bir ortam sağlamak içindi. Bu satraplar veya valiler yalnızca bürokratik-idari konularda yetkiye sahipken aynı bölgedeki askeri komutan, askeri/polis konularını denetliyordu. II. Kiros hükümetin yetki alanlarını tek tek satraplara bölerek, herhangi bir yetkilinin bir darbe girişimine yetecek kadar para ve güç toplama şansını azalttı.

II. Kiros'un kararnameleri ve diğer tüm haberler büyük şehirleri birbirine bağlayan bir yol ağı boyunca iletilirdi. Bunların en ünlüsü Şuşa'dan Sardis'e giden Kral Yolu'dur (sonradan I. Darius tarafından kuruldu). Haberciler bir şehirden ayrılır ve iki gün içinde bir gözetleme kulesine ve dinlenme tesisine ulaşırdı. Burada kendisine yiyecek, içecek, yatak ve diğer tesise ulaşması için yeni bir at verilirdi. Pers posta sistemi, Herodot tarafından zamanın bir harikası olarak tanımlanmıştır ve daha sonraki benzer sistemlere model olmuştur.

Kiros silindiri.
Kiros silindiri. Fotoğraf: Usama Shukir Muhammed Amin (CC BY-NC-SA)

Kiros kendisine yeni bir başkent (Pasargad) inşa etti ancak yönetimi üç şehir arasında paylaştırdı: Babil, Ekbatan ve Şuşa. Kral Yolu bu şehirleri ve diğerlerini birbirine bağladı ve böylece kral sürekli olarak devlet işleri hakkında bilgilendirildi. Kiros bahçecilikten hoşlanıyordu ve pairi-daeza (İngilizce'deki paradise kelimesi ve cennet kavramı buradan gelmiştir) olarak bilinen ayrıntılı bahçeler yaratmak için kanat sistemini kullandı. İmparatorluğunu yönetirken ve genişletirken her gün bahçelerde olabildiğince fazla zaman geçirdiği söyleniyor.

Kiros, MÖ 530'da muhtemelen bir savaşta öldü ve yerine Pers egemenliğini Mısır'a taşıyan oğlu II. Kambises (MÖ 530-522) geçti. Akademisyenler bu noktada halefinin gerçek kimliğini sorgular. Zira kardeşi Bardiya veya MÖ 522'de imparatorluğun kontrolünü ele geçiren Gaumata adında bir Medli gaspçı da olabilir. İkinci ihtimal II. Kambises'in Mısır seferi sırasında kardeşine ve Guatama'ya suikast düzenlediği iddiasıdır. Her iki durumda da, kardeşlerin uzak bir kuzeni söz konusu hükümdarı MÖ 522'de öldürdü ve kraliyet ismi olan I. Darius (veya Büyük Darius, yö. MÖ 522-486) adını aldı. Büyük Darius, imparatorluğu daha da genişletecek ve imparatorluğun başkentlerinden biri haline gelen büyük Persepolis şehri gibi bazı ünlü inşaat projelerine imza atacaktı.

Darius, Yunanistan'ın işgalini başlattı ki MÖ 490'da gerçekleşen Maraton Savaşı ile durdu.

I. Darius, II. Kiros'un hoşgörü politikasını ve insani yaklaşımını devam ettirmesine rağmen hükümdarlığı sırasında huzursuzluk patlak verdi. Şaşırtıcı değildi çünkü Mezopotamya'da bir hükümdarın ölümünden sonra bölgelerde isyan çıkması standarttı. Geleneğin kökleri Akad İmparatorluğu'nun (MÖ 2334-2279) Büyük Sargon'una kadar uzanıyordu. Küçük Asya'daki (Anadolu) İyon Yunan kolonileri isyan edenler arasında oldu ve Atina'dan destek aldıklarından I. Darius MÖ 490'da Yunanistan'ın istilasını başlattı ve istila Maraton Savaşı ile durdu.

İLGİLİ:  Tuzun hikayesi: 8000 yılı aşan tarih

I. Darius'un ölümünden sonra yerine oğlu I. Serhas (yö. MÖ 486-465) geçti ki MÖ 480'de dünya tarihinin en büyük ordusunu hazırlayıp Yunanistan'ı işgal etmekte başarısız oldu. Sayının 70.000 ila 300.000 asker olduğu söylenir. Serhas daha sonra inşaat projeleri ile meşgul oldu ve özellikle Persepolis'e katkıda bulundu ki halefleri de aynısını yaptı. Ahameniş İmparatorluğu III. Darius (yö. MÖ 336-330) döneminde Büyük İskender tarafından fethedilene kadar sonraki hükümdarlar altında istikrarlı bir yaşam sürdü. III. Darius sırdaşı ve koruması Bessus tarafından öldürülmüş ve sırdaşı daha sonra kendisini V. Artaserhas (yö. MÖ 330-329) ilan etmiştir ancak kısa bir süre sonra İskender tarafından idam edildi ve kendisini Darius'un halefi olarak adlandırdı. İskender genellikle Ahameniş İmparatorluğu'nun son hükümdarı olarak kabul edilir.

Seleukos ve Part İmparatorlukları

İskender'in MÖ 323'teki ölümünden sonra imparatorluk generalleri arasında bölündü. Bunlardan biri olan I. Seleukos Nikator (yö. MÖ 305-281) Orta Asya ve Mezopotamya'yı alarak toprakları genişletti, Seleukos İmparatorluğu'nu kurdu ve bölgeyi Helenleştirdi. I. Seleukos, Pers hükümet modelini ve dini hoşgörüyü korudu ancak üst düzey idari pozisyonları Yunanlılarla doldurdu. Yunanlılar ve Persler birbirleriyle evlenmiş olsa da Seleukos İmparatorluğu ağırlıkta Yunanları önde tuttu ve yönetim dili Yunanca oldu. Seleukos, bazı bölgelerdeki isyanları bastırırdı ve çeşitli diğer yerleri fethetti. Hükümdarlığında daima geçmişte çok iyi işlemiş olan Pers hükümet politikalarını benimsedi.

Aynı uygulama halefleri tarafından da takip edilmesine rağmen, bölgelerdeki isyanlar yükseldi ve Part ve Baktriya bunda başı çekti. MÖ 247'de Part Kralı I. Arşak (yö. MÖ 247-217) ismi Part İmparatorluğu olacak bağımsız bir krallık kurdu. Seleukos kralı III. Antiohos (yö. MÖ 223-187) yaklaşık MÖ 209'da Part ülkesini kısa süreliğine geri aldı ancak Partlar yükselişteydi ve zamanla Seleukos egemenliğinden sıyrıldı.

Seleukos İmparatorluğu MÖ 200.
Seleukos İmparatorluğu MÖ 200. Hazırlayan: Thomas Lessman (CC BY-SA)

Etki sahibi son Seleukos kralı olan III. Antiohos, Seleukos İmparatorluğu'nu yeniden fethedip genişletti ancak MÖ 190'daki Magnesia Savaşı'nda Roma tarafından mağlup edildi ve Apamea Antlaşması (MÖ 188) önemli kayıplarla sonuçlandı. Sonuç olarak imparatorluğun toprakları yarıdan aza indi. Bundan kısa bir süre sonra Part kralı Phraates (yö. MÖ 176-171) Seleukos'un yenilgisini değerlendirdi ve Part kontrolünü eski Seleukos bölgelerine genişletti. Onun halefi I. Mithridatis (yö. MÖ 171-132) bu bölgeleri pekiştirecek ve Part İmparatorluğunu daha da genişletecekti.

Seleukos İmparatorluğu küçülürken Partlar büyümeye devam etti. Seleukos kralı IV. Antiokhos Epifanis (yö. MÖ175-164) tamamen kendi çıkarlarına odaklandı ve halefleri bunu örnek aldı. Seleukoslar, Roma generali Pompeius Magnus (ya. MÖ 106-48) tarafından yenilgiye uğratıldıktan sonra Suriye'de küçük bir tampon krallık halini aldı. O zamana kadar (MÖ 63) Part İmparatorluğu II. Mithridates (yö. MÖ 124-88) ile topraklarını daha da genişletti.

MS 1-3. yüzyıla ait Part Okçusu seramiği. Karakter elinde kompozit yay taşıyor.
MS 1-3. yüzyıla ait Part Okçusu seramiği. Karakter elinde kompozit yay taşıyor. (Fotoğraf: British Museum)

Partlar, satrapların sayısını azaltarak ve fethedilen bölgelerdeki kralların tüm hak ve ayrıcalıklarını korumasına izin vererek isyan tehdidini azalttılar. Bu krallar imparatorluğa haraç ödediler, Part hazinesini zenginleştirdiler ve kendi çıkarlarına uygun olduğu için barışı korudular. Ortaya çıkan istikrar imparatorluğu kusursuz bir şekilde zenginleştirdi ve Part sanatının ve mimarisinin gelişimine yol açtı.

Part ordusu hem süvarisi hem de Part atışı olarak bilinen mükemmel bir tekniği uygulayan atlı okçuları nedeniyle çağın en etkili savaş gücü oldu. Okçular geri çekilme numarası yapar ve sonra üstlerine gelen düşmana dönerek ok atardı.

Partların bu savaş taktiği düşmanı şaşkına çeviriyordu ve muhalif güçler taktiğin farkına vardıktan sonra bile etkili olmaya devam etti. II. Orodes (yö. MÖ 57-37) yönetimindeki Partlar MÖ 53'te Carrhae Savaşı'nda Licinius Crassus'u kolayca yendiler ve onu öldürdüler. Hatta daha sonra MÖ 36'da Marcus Antonius'u de yenmeleri Roma ordusunun gücüne ve moraline iki şiddetli darbe indirdi.

İLGİLİ:  Dünyanın en eski kentleri

Sasani İmparatorluğu

Yine de Augustus (yö. MÖ 27-MS 14) tarafından kurulan bir imparatorluk olarak Roma'nın gücü yükselişteydi ve MS 165'te Part İmparatorluğu Roma seferleri nedeniyle ciddi şekilde zayıflamıştı. Son Part kralı IV. Artabanus (yö. MS 213-224), III. Darius'un soyundan gelen ve Pers hanedanının bir üyesi olan vasal I. Erdeşir (yö. MS 224-240) tarafından devrildi. I. Erdeşir esas olarak Zerdüştlüğün ilkelerine dayanan istikrarlı bir krallık inşa etmekle ve bu krallığı Roma savaşından ve etkisinden korumakla ilgilendi. Bu amaçla, oğlu I. Şapur'u (yö. MS 240-270) MS 240'da eş vekil yaptı. Bir yıl sonra Erdeşir öldüğünde I. Şapur kralların kralı oldu ve topraklarını genişletmek ve sınırları korumak için çeşitli askeri seferler başlattı.

I. Şapur dindar bir Zerdüşttü ancak Ahameniş İmparatorluğu'nda istikrarı korumak için dini hoşgörüyü benimsedi.

Şapur, babası gibi dindar bir Zerdüşttü, ancak Ahameniş İmparatorluğu'nda dini hoşgörüyü uyguladı. Yahudiler, Hıristiyanlar ve diğer dini inançların üyeleri inançlarını uygulama, ibadethane inşa etme ve hükümette görev alma konusunda özgürdü. Maniheizmin kurucusu Mani (ya. MS 216-274) I. Şapur'un sarayına konuk oldu.

I. Şapur aynı derecede yetenekli bir yöneticiydi, yeni imparatorluğunu Tizpon'daki başkentten (Part İmparatorluğu'nun eski merkezi) verimli bir şekilde yönetti ve çok sayıda inşaat projesi başlattı. Mimaride kubbeli giriş ve minare yeniliğini başlattı ve de kanat tekniğini (Partların ihmal ettiği) ve yakçalını yeniden kullanıma aldı. Ayrıca özgün bir Mısır icadı olan rüzgar kulelerini (rüzgar yakalayıcısı olarak da bilinir) bina havalandırması ve soğutması amacıyla kullandı. Tizpon'da hala ayakta duran etkileyici Taq Kasra kemerini de yaptırdı (bazı tarihçiler bunu daha sonraki hükümdar I. Kosrau'ya mal etse de)

Onun Zerdüşt görüşüne göre kendisi ve Sasaniler, Roma'nın başı çektiği karanlığın ve kargaşanın güçlerine karşı büyük tanrı Ahura Mazda'ya hizmet eden ışığın güçleriydi. I. Şapur'un Roma'ya karşı seferleri başarılıydı. Roma imparatoru Valerian'ı (yö. MS 253-260) ele geçirmiş ve onu kişisel hizmetçisi ve de atına binerken kullandığı ayak taburesi yapmıştı. Kendisini bir savaşçı kral olarak gördü ve imparatorluğunu genişletmek için Üçüncü Yüzyıl Krizi (MS 235-284) sırasında Roma'nın zayıflığından yararlandı.

Valerian, Şapur'a teslim olur. Şapur onu kılıç tutan sağ kolundan yakalar.
Valerian, Şapur'a teslim olur. Şapur onu kılıç tutan sağ kolundan yakalar.

Şapur, haleflerinin geliştireceği Sasani İmparatorluğu'nun temelini attı ve onların en büyüğü I. Kosrau'ydu (veya Adaletli Anushirvan, MS 531-579). I. Kosrau vergi kanunlarını daha eşitlikçi olacak şekilde yeniden düzenledi, imparatorluğu dört bölüme ayırdı ve dış veya iç tehditlere hızlı yanıt vermek için her birine bir general atadı. Sınırları sıkı bir şekilde güvence altına aldı ve eğitimin önemini artırdı. I. Kosrau tarafından kurulan Cündişapur Akademisi, Hindistan, Çin ve Yunanistan gibi birçok ülkeden bilim adamlarıyla zamanının önde gelen üniversitesi ve tıp merkezi oldu.

I. Kosrau köleliğe karşı antik Pers antipatisini sürdürmenin yanı sıra dini hoşgörü ve kapsayıcılık politikasına devam etti. Roma İmparatorluğu tarafından ele geçirilen savaş esirleri köle olurken, Sasani İmparatorluğu tarafından alınanlar ücretli hizmetçi olurdu. Sosyal sınıfı ne olursa olsun, bir hizmetçiyi dövmek ya da herhangi bir şekilde yaralamak yasa dışıydı ve bu nedenle Sasani İmparatorluğu döneminde bir 'kölenin' yaşamı, başka herhangi bir yerdeki köle yaşamından çok daha üstündü.

Sasani İmparatorluğu, antik Pers kültürünün ve yönetiminin zirvesi olarak görülür.

Sasani İmparatorluğu, Ahameniş İmparatorluğu'nun en iyi yanları alınarak inşa edildiğinden antik dönemde Pers egemenliğinin ve kültürünün zirvesi kabul edilir. Çoğu gibi, Sasani İmparatorluğu da zayıf seçimler yapan zayıf yöneticiler, ruhban sınıfının yozlaşması ve MS 627-628'deki veba saldırısı yoluyla geriledi. 7. yüzyılda Müslüman Araplar tarafından fethedildiğinde hala eski gücüne dönememişti. Yine de Pers teknolojisi, mimarisi ve dini yaklaşımı sonraki fatihlerin kültürünü ve dinlerini etkiledi. Antik Pers medeniyeti bugün kesintisiz bir bağ ile İran kültürü üzerinden hayatını sürdürüyor.

Günümüz İran'ı antik Pers'in tam kalbinde yer alıyor ve İran İslam Cumhuriyeti yine çok kültürlü bir yapıya sahip. Ancak birinin İranlı olduğunu söylemek onun ülkesini ifade ederken, Persli demek kişinin milliyetini tanımlamaktır. Dolayısıyla bunlar aynı şeyler değil. Buna rağmen İran'daki çok kültürlü yapı doğrudan büyük Pers imparatorluğu modelinden geliyor. Zira bu imparatorluk tarih boyunca Pers bayrağı altında yaşayan birçok farklı etnik kökene sahip oldu. Dolayısıyla bu geçmiş günümüzde İran toplumunun zengin ve misafirperver karakterine yansır.

Yazar Burcu Kara

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.