Kategoriler
Bilim & İnsan

Nanorobotik: Kanda yüzen tıbbi robotların çağı

Nanorobotiğin dünyasına adım atma zamanı. Cihazların giderek küçülmeye devam etmesi genellikle teknolojik bir ilerleme olarak açıklanır. Telefon, bilgisayar, ev aletleri ve daha fazlası daha iyi tasarım ve üretim teknikleri sayesinde ilk geliştirildikleri günden bu yana boyut olarak küçüldü. Ancak bazı bilim adamları, teknolojiyi tamamen yeni bir sınıra, yani vücudumuzun iç kısmına taşımak için kavramın sınırlarını zorluyorlar. Kalp pili ve arter stenti artık alışılmış olsa da tıp araştırmacıları uzun zamandır kan dolaşımında yüzecek kadar küçük cihazlar üretmeyi hayal ediyor ve şu anda buna oldukça yakınız.

Bir santimetrenin milyonda biri robotlar

Minik robotların kan dolaşımına adım atması iyileşme ve teşhiste yepyeni olanaklar demektir. Bu tür robotlar bir milimetreden küçüktür ve aslında bundan çok daha ufaklar. Nanorobotik dünya bir santimetrenin milyonda biri boyutta cihazlara olanak tanıyor. Bu mikro veya nanometre uzunluktaki minik robotlar tıbbi görevleri hassasiyetle yerine getirilebilir yapıdadır. Tehlikeli tıkanıklıkları temizlemek için kan damarında yüzebilir veya antikanser ilaçları doğrudan tümöre verebilirler. Gelecekteki hastane ziyaretleri artık bir ameliyat yerine bir hap ve biraz gözlemden oluşacak.

Heyecan verici uygulama alanları

Araştırmacılar nanorobotları insanlarda kullanmaya doğru ilerledikçe potansiyel uygulamaları test ediyor. Bu küçük tıbbi robotlar ilaçları belirli noktalar ulaştırabiliyor. Ayrıca radyoaktif materyal gibi kanserle savaşan ajanları doğrudan tümöre getirerek kanser hücrelerini seçici olarak öldürebiliyor. Tıbbi mikro robotlar kalp krizini önlemek için arter duvarındaki tehlikeli plakları kazıyacak veya sinirlerin veya kan damarlarının yenilenmesine yardımcı olmak için iskele görevi görecekler.

İLGİLİ:  Francis Crick | Hayatı, sözleri, DNA çalışmaları ve biyolojiye katkıları

Bir başka örnek olarak, Çin'den bir araştırma ekibi kan-beyin bariyerini geçebilen mikro robotlar ürettiğini bildirmiştir. İçinde ilaç bulunan manyetik bir nanojeli alarak onu Escherichia coli bakterisinden elde edilen zarla kapladılar. Gizli nanojeli farelere enjekte ettiklerinde, nötrofil adı verilen bağışıklık sistemindeki hücreler nanorobotları istilacı bakterilerle karıştırdı ve yuttu. Araştırmacılar daha sonra nanorobotlu nötrofilleri farelerin kan dolaşımında hareket ettirmek için manyetik alanı kullandılar ve sonunda beyinlerine geçtiler. Ekip tekniğin bir gün beyin tümörlerini tedavi etmek için kullanılabileceğini belirtir (ve muhtemelen başka kötü amaçlarla).

Bugüne kadarki en küçük tıbbi robot San Antonio'daki Texas Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından tasarlandı. Ekip sadece 120 nanometre çapında (1 nanometre 0,000006 milimetre) nanokompozit parçacıklar dizayn ettiler. Parçacıklar manyetik alan tarafından kontrol ediliyor ve araştırmacıların hücreleri tek tek etrafa itmek için kullanabileceği kadar küçükler. Tasarım henüz gerçeğe dönüşmedi ancak o gün yaklaşıyor. Feynman'ın dünyamızın yapı taşlarını manipüle etmeye dair vizyonundan parıltılar içeren bu tasarımlar insanlık için yeni bir çağın başlangıcını göstermektedir.

İLGİLİ:  Neden tüylerimiz var?

Kan dolaşımında yüzen bir doktor

Nanorobotik alanın geçmişi, fizikçi Richard Feynman'ın ileri teknolojinin bilim adamlarının maddenin yapı taşı olan atomları fiziksel şekilde manipüle ettiği bir dünyadan bahsettiği 1959 tarihli konferansına kadar uzanır. Bu ufuk açıcı konuşma insanların görülemeyecek kadar küçük makineler yapabileceği olasılığını gündeme getirmiştir.

Teknolojinin bu seviyeye ulaşması onlarca yıl sürse de bilim adamları robotik dünya söz konusu olduğunda artık ne kadar küçük boyutlara inebileceklerini keşfetmeye başladı. Günümüzde araştırmacılar bir kırmızı kan hücresinden daha küçük nanometre ölçeğinde robotlar üretiyor. Bu alandaki ilk makalelerden biri 1998'de yayınlandı ve elmastan yapılan yapay kırmızı kan hücresinin, dokulara insan kırmızı kan hücresinden 236 kat daha fazla oksijen sağladığı belirtildi.

O zamandan beri bilim adamları tıbbi mikro robotların önündeki benzersiz zorlukları çözmeyi ve vücudun onları yok etmesini önlemeyi ele almaya başladılar. Henüz küçük robotların klinik deneylere dahil olduğu bir noktada değiliz ancak o gün yaklaşıyor. Bugün araştırmacılar küçük tıbbi robotları simülasyon ortamında test ediyor ve enjeksiyonların başarılı olduğunu açıklıyorlar.

Zorlukları aşarken doğadan ilham almak

İnsan vücudunun içinde hareket edecek bir robot tasarlamanın belirli zorlukları var. Öncelikle geleneksel piller ve motorlar o kadar küçük boyuta getirilemiyor. Bu nedenle tamamen yeni yöntemler tasarlanmak zorunda. Dahası vücuttaki bu kadar küçük ölçeklere inildiğinde yerçekimi önemini yitirir ve mikro robotların kan akışının şiddetine karşı koyması ve elektrostatik kuvvetin getirdiği itme ve çekmeyle yüzleşmesi şarttır. Brownian hareketi yani termal enerjinin neden olduğu rastgele hareketler bile robotların kan dolaşımındaki hareketini bozmak için yeterli.

İLGİLİ:  Yapay zeka Çin ordusunu ABD kadar güçlü yapabilir

Ancak doğal dünyadan gelen bazı ilham kaynakları var. Hareket etmek için bakteri kamçısına dayanan bir tasarımı kullanan bazı mikro robotlar yapıldı. Diğer bir çözüm tıpkı bir siborg gibi robotun canlı hücreye entegre edilmesi ve vücutta bu sayede hareket etmesidir. Bir başka çalışmada robotları taşıyan bakteri benzeri küçük motorlar üretilmesi ele alınmıştır. Motorlara gelmişken, vücuttaki enzimi, glikozu veya oksijeni yakıt olarak kullanan nanorobot tasarımları ilgi çekicidir.

Yukarıdaki örneklerde gördüğünüzde gibi bir robotu vücudun içinde hareket ettirmenin bir başka yolu da dış kuvvetlerdir. Bazı bilim adamları metal tasarımlı robotların vücudun içindeki manyetik alanı kullanmasını ele alıyor. Bazı gruplar bu tasarımın işe yaradığını bile bildirdi ve robotların vücudun içinde başarıyla manevra yaparak hedefe ulaştığını duyurdular. Başka bir çalışmada küçük metalik boncuklar kök hücrelere entegre edilmiş ve kan damarı görevi gören dar kanallardan hareket ederek vücutta yol almışlardır.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.