Kategoriler
Bilim & İnsan

Bugün uzayda ne kadar uydu var?

Bilimsel araştırma, yerbilim, iklim, çevre izleme, iletişim, hava durumu tahmini, askeri destek, konumlandırma, navigasyon, zamanlama gibi birçok görevi gerçekleştirmede yararlı olan uydular bu kategorilerle ilgili veri toplamak için durmadan uzaya gönderiliyor. Uzaydaki uyduların sayısı yıllar içinde önemli derece arttı. Uydu endüstrisi son yılların durmadan gelişen endüstrileri arasında. Peki bugün uzayda kaç tane uydu bulunuyor?

Uzaydaki uydu sayısı

Operasyonel uyduların kaydını tutan Endişeli Bilim Adamları Birliği'ne (UCS) göre 1 Ocak 2021 itibariyle yörüngede 3.372 aktif uydu ve 3.170 aktif olmayan uydu olmak üzere 6.542 uydu var.

Bununla birlikte uzaydaki uyduların sayısını tutan tek kaynak UCS değil. Birleşmiş Milletler Dış Uzay İşleri Ofisi'nin Uzaya Fırlatılan Nesneler Endeksi'ne göre 2021 Nisan ayı itibariyle uzayda 7.389 bireysel uydu bulunuyor ve 2020'ye kıyasla %27,97'lik bir artıştır. Veri tabanı ayrıca şimdiye kadar 11.139 uydunun uzaya fırlatıldığını ve bir kısmının atmosferde yandığını ya da Dünya'ya döndüğünü gösteriyor. Tıpkı Hint Okyanusu'na dalan son Çin'in Long March 5C roketi gibi.

İLGİLİ:  Hayvanlar birbirini nasıl tanıyor ve ayırt ediyor?

Sadece 2020'de 1.283 uydu fırlatıldı ve önceki yıllara kıyasla bir yılda fırlatılan en yüksek uydu sayısıydı. Bununla birlikte 2021'de Nisan ayına gelinmesiyle neredeyse 850 uydu fırlatıldı ve 2020'nin uydu sayısının %66,25'ine ulaşıldı.

Çeşitli endüstrilerin uyduya duyduğu ihtiyaç sayıyı her yıl artırıyor. Aktif uyduların temel çalışma amacı farklı veri kümeleri toplamaktır ve bazıları sadece belirli bir operasyona hizmet ederken diğerleri birden fazla operasyon yürütüyor. 31 Aralık 2020 ile UCS tarafından kaydedilen uyduların listesi ve fırlatılış amaçları şöyle:

Uydu sayısıAna amacı
1832 uyduİletişim
906 uyduDünya gözlem
350 uyduTeknoloji geliştirme ve sergileme
150 uyduNavigasyon ve konumlandırma
104 uyduUzay bilimi ve gözlemi
20 uyduYerbilim
10 uyduDiğer amaçlar

En çok uydusu olan ülkeler

Bugün uydu endüstrisine hakim olan ilk 10 ülke ABD (1897), Çin (412), Rusya (176), Birleşik Krallık (138), Japonya (88), Hindistan (64), Avrupa Uzay Ajansı, Lüksemburg (70), Kanada (49) ve Almanya'dır.

İLGİLİ:  Hyperion: Satürn'ün süngerimsi uydusu

Bununla birlikte son on yıldaki uydu sayısındaki artış aslında çok sayıda küçük boyutlu uydunun aynı anda fırlatılmasını sağlayan CubeSat'ın geliştirilmesinden kaynaklandı. Çünkü daha önceki roketler yalnızca bir veya iki uydu fırlatmayı sağlıyordu.

Diğer nedenler arasında uyduların jeobilgi ve uzay teknolojisinin artık tarım, eğitim, gıda güvenliği, iklim değişikliği, kırsal kalkınma, sağlık, kamu yönetimi, enerji ve çevre gibi çeşitli sektörlerde rol oynamasını sağlaması var. Buna yönetişim, ulaşım suyu, kentsel gelişim ve afet yönetimi dahil.

Uydu fırlatma sayısındaki artışa neden olan diğer faktör özellikle SpaceX'in Starlink uydu takımyıldızı ile görülen geniş bant uydu hizmetindeki gelişme yarışıdır. SpaceX sadece Mayıs 2021'de yaptığı üç fırlatmada 172 Starlink uydusu taşıdı ve uydu sayısını 1.600'ün üzerine çıkardı. Birleşik Krallık Hükümeti'nin bir parçasına sahip olduğu OneWeb ise 2021'de Mayıs'a kadar 72 uydu fırlattı.

İLGİLİ:  Hubble uzay teleskobu nasıl renkli fotoğraf çekiyor?

Bunların dışında Amazon'un yan kuruluşu olan Kuiper ile Kanadalı Telesat firmasının Lightspeed şirketi gibi birkaç yüz ila birkaç bin arasında değişen uydu geniş bant takımyıldızı kurmayı planlayan şirketler var.

Artan uydu sayısı problemi

Bu sayılar etkileyici görünebilir ancak tam tersine uzay trafiği yönetimi ve uzay enkazı konusunda ciddi endişeler uyandırıyor. NASA'ya göre ADY'de (Alçak Dünya Yörüngesi) milyonlarca uçan hurda uzay parçası var. Bunlar kaybolan veya işlevsiz uydular, uzay araçlarının boya parçaları, roket parçaları ve patlama sonucu oluşan diğer küçük parçalardır.

Bu “uzay çöpleri” mermiden 10 kat hızlı uçuyor istenmeyen kazaların meydana gelme olasılığını artırıyor. Olası bir kazada zincirleme bir felaket doğurma ihtimalleri var. ESA, 2025'te dünyanın ilk uzay enkazı temizleme görevi olan ClearSpace-1'i başlatacak.

Veri trafiğine yönelik artan talep daha fazla bant genişliği gerektiriyor ve diğer fütüristik yenilikler ve teknoloji ile birleştiğinde ticari uydu endüstrisi önümüzdeki yıllarda gelişmeye ve genişlemeye devam edecek.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.