Kategoriler
Hayvanlar

Dodo kuşu (Raphus): Özellikleri ve neslinin tükenmesi

Dodo, ilk olarak MS 1598'de Afrika kıtasının 2000 kilometre açığındaki Mauritius adasına demirleyen Portekizli korsan denizciler tarafından keşfedildi. Dodo uçamayan bir kuştur ve bugün onun hakkında dinozorlardan daha az bilgiye sahibiz. Dodo'nun soyunun tükenmesi utanç verici (ve şaşırtıcı olmayan) bir şekilde insan eliyle oldu.

Dodo kuşu

Dodo'nun 1601'de Joris Joostensz Laerle tarafından çizimi.
Dodo'nun 1601'de Joris Joostensz Laerle tarafından çizimi.

Yüzyıllardır sanatçılara ve çeşitli hikayelere ilham vermiş bu soyu tükenmiş, uçamayan kuşun görüntüsü yeni bulgularla yavaş yavaş belirgin hale geliyor. Modern bilimsel araçlar, keşfedilen yeni kemikler, tarihi gözlemler ve daha önce incelenen örnekler Mauritius'ta yaşamış gizemli Dodo kuşunun anatomisini ve yaşam döngüsünü anlamamızı sağladı.

Dodo, beyaz tüyleri olan tombul gri bir kuştu. Yaklaşık 13 ila 23 kilogram ağırlığa sahipti ve çengelli bir gagası vardı. Muhtemelen yeryüzünde yaşamış en dost canlısı kuşlardan ve hayvanlardan biriydi çünkü izole Mauritius adasında herhangi bir yırtıcısı yoktu ve korku nedir bilmiyordu.

İLGİLİ:  Yumurtadaki canlı nasıl nefes alıyor?

Dodo adı nereden geliyor?

Oxford Üniversitesi Doğa Tarihi Müzesi'ndeki Dodo iskeleti ve modeli. Modern araştırmalara dayanarak 1998'de yapıldı.
Oxford Üniversitesi Doğa Tarihi Müzesi'ndeki Dodo iskeleti ve modeli. Modern araştırmalara dayanarak 1998'de yapıldı.

MS 1598'de Portekizli korsan denizciler kuşu ilk kez Mauritius'a demir attıklarında keşfettiler. Kuşun tehlike bilmez tavırlarını gören denizciler ona kendi dillerinde budala anlamına gelen “Dodo” adını verdi.

Korsanlar aslında Dodo'nun nazik doğasını ve merakını aptallıkla karıştırmıştı. Hayvanın ne kadar uysal olduğunu görünce onu yakalamak ve pişirmek kolay geldi.

Dönemin çoğu canlısı gibi Dodo da adadaki tatlı su havuzlarına bağlıydı. Havuzlar kuraklık sırasında bile mevcut olurdu. Yiyeceğini ise yakındaki ormanlardan fındık, meyve ve tohum olarak alırdı.

Dodo'nun nesli nasıl tükendi?

Mauritius adası.

Dodo kuşunun geniş oranda insanlar tarafından yenerek, tüyleri için öldürülerek ve yerdeki yumurtaları ezilerek yok edildiği düşünülüyor. Portekizliler ayrıca yanlarında domuz ve fare gibi kendi hayvanlarını getirmişti ve yuvasını zemine yapan kuşun yumurtaları ile beslenip yok olmasını hızlandırdılar.

İLGİLİ:  Narval veya deniz gergedanı (Monodon monoceros)

Dünyadaki son Dodo MS 1618'de öldü.

Dodo kuşunun yok olmasıyla adadaki Mauritius Calvania ağacının da soyu tükenmiştir. Çünkü Dodo'nun yokluğunda ağacın tohumları eskisi gibi yayılamadı. Bugün dünyada birçok hayvanın soyu Dodo gibi tükeniyor.

Bir tür güvercindi

dodo

Dodo'nun neredeyse bozulmamış nadir bir iskeletinin 3 boyutlu taraması bilim adamlarına Dodo'nun gerçek kemik yapısını ve şeklini verdi. Beyin oranları incelendiğinde, önceleri aptal kabul edilen Dodo'nun aslında bir güvercin kadar zeki olduğu görüldü. Ayrıca Dodo'nun beyninde büyük koku soğancıkları vardı ve hayvana keskin bir koku alma duyusu vererek yiyecek bulmasına yardımcı oluyordu.

İLGİLİ:  Klonlanması muhtemel soyu tükenmiş hayvanlar

DNA çalışmaları Dodo'nun, doğudaki Rodrigues adasında yaşamış bir başka uçamayan kuş olan Rodrigues solitaire ile akraba olduğunu gösterir. Akrabası gibi güvercin olan Dodo, bugün Güneydoğu Asya'da yaşayan Nicobar güvercini ile akraba.

Adadaki arkadaşı Mauritius dev kaplumbağası ile komşusu Rodrigues solitaire kuşunun soyu, son Dodo öldükten bir yüzyıl sonra tükendi.

Siklonlara uyum sağladı

Dodo, bölgedeki siklonlara adapte olarak hayatta kaldı. Civcivler, yazın siklon mevsiminde daha iyi hayatta kalabilmek için aylar içinde yumurtadan çıkarak yetişkin boyutuna ulaşırdı. Hayvanın siklona uygun bir tüy dökme mevsimi vardı.

Siklon mevsimi geldiğinde tüylerini dökmüş olur ve koşullar iyileştikçe eskisinin yerini yeni tüyler almaya başlardı. Kuşun 1600'lerden günümüze ulaşan çizimlerinin renk ve boyut olarak farklı görünmesinin bu tüy dökme adaptasyonundan kaynaklandığı düşünülüyor.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.