Kategoriler
Bilim & İnsan

Dünya ne kadar büyük? Çapı, çevresi, kütlesi ve hacmi

Güneş'e en yakın üçüncü gezegen olan Dünya, Güneş Sistemi'ndeki en büyük 5. gezegendir. Yalnızca gaz devleri olan Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün ondan daha büyük. Bununla birlikte Dünya aslında iç Güneş Sistemi'ndeki karasal gezegenler arasında en büyüğü. Yani Merkür, Venüs ve Mars'tan daha büyük. Peki, Dünya tam olarak ne kadar büyük? Boyutu, çapı, çevresi ve ağırlığı nedir?

Çapı, yarıçapı ve çevresi

Dünya ve Plüton.
Dünya ve Plüton.

NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'ne göre Dünya'nın ekvator yarıçapı 6.378 kilometredir (veya çapı 12.756 km). Ancak Dünya tam bir küre değil. Gezegenin dönme hareketi ekvatordan şişmesine neden oluyor. Bu yüzden Dünya'nın kutup yarıçapı 6.356 km yani 22 km daha azdır.

İLGİLİ:  Dünya üzerinde yaşamış ilk hayvanlar hangileriydi?

Bu ölçümleri kullanarak, Dünya'nın ekvator çevresi yaklaşık 40.075 km'dir (Karşılaştırma için Türkiye 1.565 km genişliğinde). Bununla birlikte, kutuptan kutba yani meridyen çevresi bakımından Dünya yalnızca 40.008 km civarında. Yani ekvator paralelinden daha az. Dünya'nın kutuplardaki düzleşmeden kaynaklanan bu şekline basık küre (oblate spheroid) deniyor.

Bu sayılar Dünya'yı ekvator yarıçapı yaklaşık 6.052 km olan Venüs'ten biraz daha büyük yapar. Mars ise yalnızca 3.396 km ekvator yarıçapıyla hem Dünya'dan hem de Venüs'ten çok daha küçük. Ancak Dünya gibi kayalık gezegenler diğer gaz devlerinden çok küçüktür. Örneğin Jüpiter'in içine 1300'den fazla Dünya sığabiliyor.

Yoğunluğu, kütlesi ve hacmi

Gerçek ölçekte Jüpiter ve Dünya'nın boyutları.
Gerçek ölçekte Jüpiter ve Dünya'nın boyutları.

NASA'ya göre Dünya'nın yoğunluğu santimetreküp başına 5,513 gramdır. Dünya, metalik çekirdeği ve kayalık mantosu nedeniyle Güneş Sistemi'ndeki en yoğun gezegen. Dünya'dan 318 kat daha büyük olan Jüpiter temelde hidrojen gibi gazlardan oluştuğu için aslında daha az yoğunluğa sahip.

İLGİLİ:  Başka gezegenlere yağmur yağıyor mu?

Dünya'nın kütlesi 6,6 sekstilyon tondur (597 x 1022 kilogram–sayıdan sonra 22 sıfır). Hacmi ise yaklaşık 1 trilyon kilometreküptür.

Dünya'nın yüzey alanı yaklaşık 510 milyon km2. Gezegenimizin yaklaşık %71'i su, %29'u kara ile kaplı. Karşılaştırma için, Venüs'ün toplam yüzey alanı kabaca 460 milyon km2 ve Mars'ınki yaklaşık 144 milyon km2.

En yüksek ve en alçak noktaları

Everest Dağı, deniz seviyesinden 8.849 metrede bulunuyor ve Dünya'nın en yüksek yeri (deniz seviyesinden). Ancak Dünya'nın merkezinden bakıldığında en yüksek noktası değildir. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'ne (NOAA) göre bu onur Ekvador'daki And Dağları'nda bulunan Chimborazo Dağı'na ait. Chimborazo deniz seviyesine göre Everest'ten yaklaşık 3.048 metre daha kısa olmasına rağmen, ekvator çıkıntısı nedeniyle bu dağ uzaya doğru yaklaşık 2.073 metre daha yukarıda bulunuyor.

İLGİLİ:  Dünya'nın yaşı ve hesaplama yöntemi

Ancak Everest ve Chimborazo, Güneş Sistemi'ndeki en yüksek dağların yakınına bile yaklaşamaz. Örneğin, asteroit Vesta'daki Rheasilvia Krateri'nden yükselen dağ yaklaşık 22,5 km yüksekliğindedir. Mars'ın devasa Olympus Mons yanardağı, 21,9 km ile neredeyse aynı yükseklikte ve Türkiye'nin %40'ı büyüklüğünde bir alanı kaplıyor.

Dünya'nın en derin noktası Batı Pasifik Okyanusu'ndaki Mariana Çukuru'nda bulunan Challenger Deep'tir. Deniz seviyesinin yaklaşık 11.034 metre altında yer alıyor.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.