Kategoriler
Ülkeler

Mikronezya: 2100 adanın barındığı Pasifik bölgesi

Yunanca mikros "küçük" ve nesos "ada" anlamına gelen Mikronezya, Pasifik Okyanusu'nun batısında yer alır. Bölge Filipinler'in doğusunda, Polinezya'nın batısında, Melanezya'nın kuzeyinde ve Japonya'nın güneyinde bulunuyor. Mikronezya aslında 2100 adayı kapsayan bir bölgenin adıyken, Mikronezya Federal Devletleri adında bir ülke de vardır ve genelde kısaca Mikronezya denir. Bu bölgede volkan veya mercan kökenli binlerce küçük adadan oluşan ülkeler var. Bazıları bağımsızken, Guam, Kuzey Mariana Adaları, Palmyra ve Johnston Atolu gibi adalar ABD'ye ait. Bugün Mikronezya'da yaklaşık 551.000 insan yaşıyor. Ancak küresel ısınma Mikronezya'nın birçok adasını 50 yıl içinde yok edebilir.

İklim değişikliği Mikronezya'yı yok ediyor

Alçaklığı ile dikkat çeken Pohnpei Adası, Mikronezya.
Alçaklığı ile dikkat çeken Pohnpei Adası, Mikronezya.

İklim değişikliği bugün dünyanın her yerini etkiliyor ve Mikronezya gibi alçaktaki ada bölgeleri iklim değişikliğinden en başta etkilenen yerlerdir. İklim değişikliği, deniz seviyesini yükseltiyor ve Mikronezya'daki çoğu ada deniz seviyesinin yalnızca birkaç metre üstünde. Yalnızca 2017'de 5'den fazla adanın kaybolduğu görüldü.

Arktik ve Antarktika bölgesindeki buzlar erimeye devam ettikçe deniz seviyeleri yükseliyor ve bu tehdit Mikronezya'daki tüm ülkeleri yok etme potansiyeline sahip. 60.000 kişilik nüfusa sahip Marshall Adaları'nın yalnızca 50 yıl içinde sular altında kalarak yok olacak. 120.000 kişinin yaşadığı Kiribati yalnızca 3 metrelik yüksekliği ile önümüzdeki yıllarda suya batmış olacak.

Zengin biyoçeşitliliğe sahip

Palau'daki canlı mercan resifi.
Palau'daki canlı mercan resifi. (Görsel: Ian Shive)

Mikronezya bölgesi mercan resiflerinden tropik ormanlara dek zengin manzaralara sahip. Bölgedeki volkan ve mercan kökenli adalar ile buradaki biyoçeşitlilik oldukça yüksek. Palau, büyüklüğüne kıyasla zengin deniz yaşamı nedeniyle tüplü dalgıçların odak noktası olur. Mikronezya sularında deniz kestanesi, salyangoz, istiridye, deniz yıldızı, kalamar ve fazlası var.

İLGİLİ:  Hangi ülkeler en fazla nükleer silaha sahip?

Mikronezya'da Polinezya'ya özgü demir ağacı, pandanus, hindistan cevizi palmiyesi ve ekmek ağacı meyvesi yetişiyor. Hindistan cevizi Mikronezyalıların en temel gıdalarından biri. Hatta hindistan cevizi özüne toddi denir ve yemek pişirmenin yanında, fermente edilip tatlı bir alkollü içecek yapılır.

Mikronezya'nın kısa tarihi

II. Dünya Savaşı'nda Mikronezya'da batmış bir Japon tankerinin kalıntıları.
II. Dünya Savaşı'nda Mikronezya'da batmış bir Japon tankerinin (Shinkoku Maru) kalıntıları. (Görsel: Chris Jackson)

İnsanlar Mikronezya'ya ilk kez 3.500 yıl önce yerleşti. Palau ve Mariana Adaları'nı kapsayan Batı Mikronezya'ya yerleşen ilk insanlar muhtemelen Filipinler ve Endonezya'dan geldiler. Diğer yandan Doğu Mikronezya'nın ilk yerlileri olasılıkla Melanezyalılardı. Adalar önce bazı reisler tarafından yönetildi. Ancak ilk kez MS 500 dolayında Pohnpei adasında Saudeleur Hanedanlığı altında merkezi krallık kuruldu.

Bu krallığın başkentine Nan Madol denildi. Nan Madol birçok su kanalına sahipti ve küçük, yapay adaları vardı. Bugün Nan Madol için Pasifik'in Venedik'i denir. Saudeleur Hanedanlığı Mikronezya'daki adaları 1000 yılda birleştirdi ve adaları 25.000 nüfuslu Pohnpei'den yönetti. Ancak Avrupalılar Mikronezya'yı keşfettiğinde bu krallık çoktan yıkılmıştı.

Avrupalılar Mikronezya'yı 16. yüzyılda keşfetmiştir. Adaları ilk bulan 1521'de Ferdinand Macellan'dır. Guam, Avrupalıların Pasifik'te yerleştiği ilk ada oldu. 17. yüzyılda İspanya'nın kontrolüne giren Marianas Adaları ise Pasifik'teki ilk Avrupa kolonisi veya sömürgesi oldu. Mikronezya'nın tamamının Avrupa'nın eline geçmesi ise 19. yüzyılın sonunda gerçekleşti. 1898'deki kısa İspanyol-Amerikan Savaşı'ndan sonra ABD, Guam'ı İspanya'dan aldı. Almanlar ise Nauru, Marshall, Caroline ve Kuzey Mariana Adaları'nı ele geçirdiler. İngilizler Gilbert Adaları'na yerleşti.

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya'nın Pasifik'teki topraklarına el konuldu. Nauru Avustralya kontrolüne girerken, diğer adalar Japon yönetimine verildi. II. Dünya Savaşı bittiğinde ise kaybeden taraftaki Japonya, elindeki Mikronezya adalarını ABD'nin başı çektiği Birleşmiş Milletler Mütevelli Heyeti'ne teslim etti.

İLGİLİ:  En çok adası olan ülkeler

Mikronezya'da bulunup bağımsız hale gelen ilk ülke 1968'de Nauru olmuştur. 1979'da ise Kiribati bağımsız oldu. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Birleşmiş Milletler'in ABD'ye verdiği Pasifik Adaları Vesayet Bölgesi, 1986'da Mikronezya Federal Devletleri ve Marshall Adaları Cumhuriyeti adı altında bağımsız devletlere dönüştüler. Bununla birlikte Guam ve Kuzey Mariana Adaları gibi geri kalan Mikronezya bölgeleri hala ABD'nindir.

Yüzlerce ada

Mikronezya'nın Yap adasında para yerine geçen bir Rai taşı.
Mikronezya'nın Yap adasında para yerine geçen bir Rai taşı.

Mikronezya bölgesinde binlerce ada, birkaç ülke ve ABD toprakları var. En büyük ada 561 kilometrekare büyüklüğündeki ABD'nin Guam Adası. Guam Adası ile Kuzey Mariana Adaları kısaca Mariana Adaları adlı takımadayı oluşturuyor.

Mariana Adaları'nın güneyinde toplamda 500 mercan adasını içeren Caroline Adaları var. Caroline Adaları'nda Mikronezya Federal Devletleri ve Palau adlı iki ülke bulunur. Mikronezya Federal Devletleri'nde etnik ve dilsel özelliklerine göre bölünmüş dört eyalet var. Bu ülkenin batısında toplam 340 volkanik ada ve mercan adasından oluşan Palau ülkesi bulunuyor. Mikronezya Federal Devletleri'nin doğusunda ise tamamı Marshall Adaları Cumhuriyeti'ne ait olan Marshall Adaları vardır. Marshall Adaları'nda ise yaklaşık 1.200 ada ve adacık var.

Marshall Adaları'nın güneyinde tamamı Mikronezya ülkesi Kiribati'ye ait Gilbert Adaları görülür. Bu takımada 33 adadan oluşuyor ancak bunlardan yalnızca 20'sinde insan yaşıyor. Küçük bir eyalet olan Nauru Kiribati'nin batısındadır ve herhangi bir büyük takımadanın parçası değildir.

Mikronezya insanı ve kültürü

Mikronezya'nın ve komşu Polinezya'nın yerli insanlarına bir bakış.
Mikronezya'nın ve komşu Polinezya'nın yerli insanlarına bir bakış.

Mikronezya etnik, dilsel ve kültürel yönden oldukça farklı topluluklara sahip. Bölge nüfusunun çoğu Mikronezya kökenli ve bazıları ise karışık Melanezya soyuna sahip. Güneydoğu Asyalılar ve Avrupalılardan oluşan küçük gruplar da var. Mikronezya Federal Devletleri'nde popülasyonun yarısı Chuukese insanlarıdır. Guam ve Kuzey Mariana Adaları'nın yerlileri ise Çamorro'dur.

İLGİLİ:  Dünyada insan kaçakçılığının en yüksek olduğu ülkeler

Mikronezya'da birçok farklı dil ve ağız duyulur. Yalnızca Mikronezya Federal Devletleri'nde Chuukese, Yapese, Pohnpeian ve Kosrae gibi farklı diller konuşuluyor. Palauca, Nauruca, Kiribatice ve Marshallca diğer diller arasında. İngilizce, Mikronezya ülkelerinin ve bölgelerinin çoğunda resmi dil.

Mikronezya'da bazı insanlar hala kendi dini geleneklerini uyguluyor ancak nüfus çoğunlukla Hıristiyan. Mikronezyalılar çoğunlukla Roma Katolik Kilisesi'ne veya Protestan mezhebine bağlılar.

Batı kültürü yerli Mikronezyalıların yaşayışını değiştirse de gelenekler ve uygulamalar hala iyi durumda. Bazı Mikronezyalılar hala geleneksel kıyafetleri ile görülür. Örneğin, Mikronezya Federal Devletleri'nde Yap ve Chuuk insanlarının erkekleri peştamal giyerken, kadınlar Lavalava (Malaya peştemali) denilen çimen yeşili etek giyer. Bölgedeki denizcilik hala önemli. Bu yüzden Mikronezya'ya özgü kanolara sık rastlanır.

Gelir yönünden ABD'ye bağımlı

Mikronezya, Polinezya ve Melanezya haritası.
Mikronezya, Polinezya ve Melanezya haritası.

Tarım ve balıkçılık Mikronezya bölgesindeki temel ekonomiyi oluşturur ve çoğunlukla geçim odaklıdır. Ana üretim ekmek meyvesi, taro, hindistan cevizi, muz, yer elması, manyok ve tatlı patates yönünde. Mikronezya'daki bazı insanlar domuz ve köpek gibi çiftlik hayvanları yetiştiriyor. Nauru ve Kiribati'de fosfat madenciliği önemli bir ekonomik faaliyetti ancak fosfat yatakları 20. yüzyılın sonunda büyük oranda tükendi.

Mikronezya'daki ülkeler diğer ülkelerin belirli faaliyetler için kendi topraklarını kullanmasına izin verir. Örneğin, Avustralya kendisine sığınmaya çalışan birçok kişiyi Nauru'nun almasını istedi. Marshall Adaları ve Guam'daki topraklar ise ABD ordusu tarafından kullanılıyor. Kiribati'nin ekvatora yakınlığı ülkede uzay aracı fırlatma tesisi inşa etmek isteyen kuruluşların ilgisini çeker. Turizm, son yıllarda önemli büyüme gösteren bir diğer sektör.

Yerel sanayi gelişme gösterse de Mikronezya bölgesi gelir yönünden hala ağırlıklı olarak ABD yardımına bağımlı. Ayrıca başta Japonya, ABD, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan gelen ithalata muhtaç.


Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.