Kategoriler
Bilim & İnsan

Svalbard Tohum Deposu insanlığı kıyamete hazırlıyor

İnsanlık kendini bildiğinden beri kaçınılmaz yok oluşundan sıyrılma arayışında. Neyse ki bilimsel ve teknolojik ilerlemeler kıyamet senaryolarına hazırlık yapmamızı sağlıyor. Böyle bir durumda yaşamamız dünyanın yaşam döngüsünün en küçük ve kritik parçasına bağlı olacak: Tohumlar. Neredeyse tüm yiyeceklerin temeli olan son tohum elimizde kaldığı sürece yaşam daima sürebilir. 200 yıl ayakta kalacak biçimde tasarlanan Svalbard Küresel Tohum Deposu tam olarak bu amaca hizmet ediyor. Burada Kenya, Meksika ve Hindistan'dan Almanya'dan Kolombiya ve Avustralya'ya dek 90'a yakın ülkeden tohumlar var.

Svalbard Küresel Tohum Deposu

tohum deposu Svalbard
Deprem ve patlamalara dayanıklı tasarlandı.

Çok sayıda meyve, sebze ve mantar türü biyolojik çeşitlilik yönünden gelişmiş ekosistemlerin anahtarıdır. Ancak yalnızca son 250 yılda insanlığın doğal dünyayı kötüye kullanması nedeniyle 600 bitki türü yok oldu. Bugün her beş bitki türünden ikisi yok olma riskiyle yüzleşiyor. BM Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı'na göre insan nüfusu 2100 yılında 11,2 milyara ulaşacak. Aynı zaman diliminde okyanus düzeyi 2,5 metre yükselecek ve kent merkezleri iç bölgelere taşındıkça bugün gıda üretimi için kullanılan karaların %38'i yok olacak. Svalbard Küresel Tohum Deposu insanlığı koruma görevini üstleniyor.

Svalbard Küresel Tohum Deposu, Dünya'nın en kuzeydeki yaşanabilir bölgesi olan Svalbard takımadalarının donmuş topraklarına inşa edilmiş devasa bir yeraltı depolama tesisi. Bir dağın içerisine uzanmasıyla Dünya'daki tüm karlar erise bile su düzeyinin üzerinde kalacak. Dahası depo Platåberget ("plato dağı") kayasının 120 metre içinde bulunuyor. Bu derinlik permafrost denilen noktaya dek uzanmasını sağlıyor ve burada deponun etrafı yıl boyu -4, -5 santigrattadır. Deponun mekanik soğutma sistemi arızalansa ve dışarıdaki sıcaklık kaynama noktasına ulaşsa bile depo daima -18 santigratta kalarak tohumları koruyacak.

Kasaba kutup noktasından yalnızca 1.000 km uzaklıkta.

Dünyanın dört bir yanından insanlar ve uluslar topraklarına özgü tohumları kilitli kaplar içinde Norveç'e gönderiyor. Bu ülkeler tohumların sahibi olmayı sürdürüyor ancak diğer tohum bankalarından farklı olarak onları istediklerinde alamazlar. Svalbard'ın amacı tohumları ülkenin kendi tohum bankasında kaybolma ihtimaline karşı sonsuza dek korumak. Yani Svalbard dünyanın tohum yedeklemesi gibi çalışıyor.

Svalbard Küresel Tohum Deposu'nda şu anda 4.051 tür bitkinin 1.125.416 ayrı tohumu var. Ülkeler Svalbard'a düzenli olarak tohum yollar ve yalnızca 2021'in tek bir ayında 12 farklı ülkeden 14.011 yeni tohum teslim alındı. Norveç'teki tohum deposunda 89 ülkeden bitkinin tohumu bulunuyor. Meksika Svalbard'daki en yüksek tohum oranına sahip. 12 mısır ve buğday türünden 177.850 tohum depoladı.

Svalbard dünyanın tohumlarının saklanacağı ana "tohum kasası" olmak için mükemmel bir yer. Norveç'e ait olan kasaba ülkenin en kuzeydeki büyük kenti Tromsø'dan yaklaşık 925 kilometre kuzeyde bulunuyor. Burası 74 ila 80 derece enlem aralığındadır. Dolayısıyla en yüksek yıllık sıcaklık Temmuz'da 6,7 santigrat dereceyi görür. Ve evet, burada insanlar yaşıyor. Svalbard'daki ana kasaba Longyearben 2.300 nüfusa sahip.

4,5 milyon bitki türü

Depo 4,5 milyon bitki türünden tohum barındırabiliyor.
Depo 4,5 milyon bitki türünden tohum barındırabiliyor.

Tohum deposu Norveç'in kasasından 9 milyon dolarla inşa edildi. Diğer tohum depolarına göre en uygun maliyetli olanı. Dört katmanlı özel folyo kaplarda saklanan tohumlar binlerce yıl boyunca bozulmadan kalabiliyor. Tüm depo 4,5 milyon türden 2,25 milyar ayrı tohum barındırabiliyor.

Depo 2008'de tamamlandı. İlk planları ve görüşmeleri 1980'lerde başlamıştı. 1984 yılında Nordic Gene Bank, Svalbard'daki Longyearben kasabasında bir tohum depolama tesisi inşa etti. Nordic Gen Bank (şimdiki adı NordGen) diğer araştırmacıların bilimsel amaçlarla talep edebileceği 33.000 tohum örneğine sahip.

Svalbard tohum kasasının inşa edilmesinin yolu 2001 Uluslararası Gıda ve Tarım için Bitki Genetik Kaynakları Antlaşması (ITPGRFA) ile açıldı. Norveç fizibilite çalışmasına dayanarak 2004'te bir konum gösterdi. Bugün ziyaretçiler Svalbard'a gelerek depoda tur atabiliyor.

Yazar Berkay Alpkunt

Bilim ve doğa tarihi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları arasında popüler teknoloji ve coğrafya yer alıyor. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.

Arşivi görüntüle