Kategoriler
Hayvanlar

Balina köpek balığı (Rhincodon typus): Özellikleri ve bilgiler

Genellikle 12 metre veya daha uzun olan balina köpek balığı, yaşayan en büyük balıktır. Adlarına rağmen balina köpekbalıkları balina değil, aslında balıktır. Adları büyük boylarından geliyor. Bunlar okul otobüsü büyüklüğünde balıklardır. Bu köpekbalıkları, birçok balina gibi filtreyerek beslenir ve plankton ve minik kril veya küçük balıkları yerler. Balina köpekbalıkları genellikle sakin balıklardır ve dalgıçların gezinti için sırt yüzgeçlerine asılmalarına izin verirler.

Balina köpek balığı gerçekleri

balina köpek balığı
  • Balina köpek balığının yaklaşık 100-150 yıl yaşadığı düşünülür.
  • Balina köpek balığı yumurtaları annenin içinde kalır ve orada yumurtadan çıkar.
  • Bilim insanları, bir balina köpek balığının gözbebeklerinin üzerinde minik dişler olduğunu keşfetmiştir.
  • Bir balina köpek balığının solungaçlarında saatte 6.000 litreden fazla su işlenir.
  • Bu nazik devler plankton, kril, balık yumurtası ve küçük balık gibi küçük yaşam formlarıyla besleniyor.
  • Çok yavaş yüzücülerdir ve saatte yaklaşık 5 km'den hızlı hareket etmezler.
  • Balina köpek balığının 300'den fazla dişi vardır, ancak dişlerini yemek için kullanmaz çünkü filtreleyici avcıdır. Dişlerini aktif kullanılmadıkları için amaçları belirsizdir.
  • Balina köpek balığı dünyanın en büyük balığıdır ve balinalarla akrabalığı yoktur.
  • Balina köpek balığının meraklı oldukları ve teknelerle etkileşime girdiği biliniyor.
  • Her yıl balina köpek balıkları okyanusta binlerce kilometre yol aldığı bir göç alışkanlığına sahip.
İLGİLİ:  Karıncalar nasıl nefes alıyor?

Bilimsel adı

balina köpek balığı

Balina köpekbalığının bilimsel adı, Latince "törpü" ve "diş" sözcüklerinden türetilen Rhincodon typus'tur. Balina köpekbalığının çok sayıda küçük, tırtıklı diş katmanı vardır.

Balina köpekbalıkları, hemşire balığını da içeren Orectolobiformes takımında yer alır ve kıkırdaklı balıklar sınıfındadır. Rhincodontidae köpekbalıkları ailesinin tek üyesidir.

Görünümü ve davranışı

Balina köpek balığı dünyanın en büyük balığıdır. Çoğu yaklaşık 12 metre uzunluğa ve 15 ton ağırlığa sahiptir ve 18 metreye dek büyüyebilen büyük bir balıktır. Bilinen en büyük balina köpek balığı 2001 yılında neredeyse 19 metre olarak ölçüldü ve ağırlığının 60 tonun üzerinde olduğu tahmin edilir.

Bu balıklar köpek balığı şeklindedir, ancak ağızları birçok köpek balığının aksine düz ve geniş olan kafalarının altında değil önündedir. Ağızları büyüktür ve ortalama büyüklükteki birinin ağzı 1,5 metreden geniştir ve yüzerken yiyeceklerini toplamalarını sağlar. Balina köpekbalıklarının üstleri koyu gri, altları açık renklidir ve vücutlarının karanlık kısımlarını kaplayan açık renkli noktaları veya şeritleri vardır. Yüzerken kamufle olmalarına yardımcı olur.

Agresif olmama eğilimindedirler ve çoğu zaman dalgıçların kendilerine yaklaşmalarına izin verirler. Bu devasa balıklar bazen dalgıçların sırt yüzgeçlerini tutmasına izin verir ve onları suyun içine çeker. Bazen teknelere kadar yüzerler ve hatta teknelere çarpabilirler, ancak bu davranış meraktan yapılmış gibidir ve zarar verme amaçlı değildir. Tehdit altında hissetmedikçe diğer deniz canlılarıyla iyi şekilde bir arada yaşarlar.

İLGİLİ:  Pilot balina (Globicephala) hakkında bilgiler

Bu köpekbalıkları genellikle yalnızdır ve yılın belirli zamanları dışında kendi başlarına yaşarlar.

Balina köpek balığı nerede yaşıyor?

Balina köpek balığı, büyük ağzını planktonları emmek için kullandığından filtreyici bir hayvandır.
Balina köpek balığı, büyük ağzını planktonları emmek için kullandığından filtreyici bir hayvandır. (Caters News Agency, Simon Pierce).

Bu balıklar, Akdeniz dışında neredeyse her zaman sıcak, tropikal veya ılıman denizlerde olmak üzere dünyanın her yerinde yaşıyorlar. Genellikle Belize, Meksika, Ekvador, Filipinler, Avustralya ve Güney Afrika gibi ülkelerin kıyılarında bulunurlar. 21 ila 30 santigrat derece aralığındaki suyu tercih ederler, ancak 3 santigrat derece kadar soğuk suda bulunabilirler.

Okyanusların derin sularında yaşasalar da çoğunlukla bol miktarda yiyecek bulunan sığ kıyı sularında dolaşıyorlar.

Balina köpek balığının ömrü nedir?

Bilim adamları bu köpekbalıklarının üremeye hazır olması için 25 ila 30 yaşında olması gerektiğini biliyorlar. Yavru doğumda 53 ila 63 cm uzunluğundadır. Balina köpekbalığının ömrü net olarak bilinmemekle birlikte 70 yıl civarında olduğu tahmin ediliyor ve bilim insanları bu büyük balıkların 100 yıldan fazla, muhtemelen 125 yıl kadar yaşayabildiğini belirliyor.

Nasıl ve neyle besleniyor?

Bu dev balık aslında bir köpek balığı olmasına rağmen, büyük avları avlamaz, bunun yerine esas olarak planktondan oluşan bir beslenmeyle hayatta kalır. Tıpkı balinalar gibi. Balina köpek balığı hamsi, kril, sardalya, denizanası, uskumru, yengeç ve kalamar gibi küçük avları yiyor. Bu köpekbalıkları, kalamar veya fazla büyümüş yengeçler dahil çok büyük yiyecekleri yemez.

İLGİLİ:  Dünyanın en büyük balıkları

Pasif beslenir, esas olarak ağzı açık olarak yüzdüğü ve böylece mevcut herhangi bir yiyeceği emebildiği bir yönteme sahiptir. Dolan ağzını kapatır ve suyu solungaçlarından çıkarıp avını tüm yutar. Daha fazla av toplamak için ağzını doluyken yeniden açabilir.

Köpek balığının dişlerinin amacı belli değildir çünkü bu köpekbalığı dişlerini beslenmek için kullanmaz. Dişlerin bazen küçük balıkların veya denizanalarını yakalamasına yardımcı olması mümkün ancak kanıtlanmadı.

Yırtıcıları ve tehditleri

Büyük beyaz köpek balıkları, kaplan köpek balıkları ve orkalar (katil balinalar olarak da bilinir) hepsi daha genç, daha küçük köpek balıklarını avlar ve balina köpek balığına tehdit oluşturur.

Balina köpek balığının varlığına yönelik bir başka tehdit de insanlardır. İnsanlar onları kazara balık ağlarına alarak öldürürler. Bu devasa balıklar, yiyecek, yağ ve yüzgeçleri için kullanıldığı Hindistan, Filipinler ve Çin gibi bazı ülkelerde hala avlanıyor.

Balina köpek balığının popülasyonu azalıyor ve 2016'da Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından soyu tehlike altında olarak listelendi, bu da soyunun vahşi doğada yok olma riskinin yüksek olduğu anlamına geliyor.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.