Kategoriler
Hayvanlar

Orka (Katil balina): Özellikleri ve hakkında bilgiler

Orkalar veya katil balinalar yunusların en büyüğüdür ve dünyanın en güçlü yırtıcılarından biridir. Ayırt edici siyah-beyaz renkleriyle hemen tanınırlar. Akıllı ve sosyal orkalar çok çeşitli iletişimsel sesler çıkarır ve her birinin uzaktan tanınmasını sağlayan kendine özgü sesi vardır. İletişim kurmak ve avlanmak için ekolokasyonu kullanırlar ve tüm su altına yayılan sesler çıkarırlar. Ekolokasyon ile ses bir nesneye çarpıp geri döndüğünde orka o nesnenin konumunu, boyutunu ve biçimini algılar. Dünyada yalnız 50.000 orka bulunuyor.

Katil balina aslında bir yunus

orka

Orka olarak da adlandırılan katil balina, yunus ailesine ait en büyük deniz memelisidir. Adlarına rağmen balina değiller. Adlarını, büyüklükleri ve yırtıcı davranışlarıyla aldılar. Bazıları adlarının, balina yedikleri bilindiği için onlara balina katilleri diyen denizcilerden geldiğine inanıyor. Bu özel deniz memelisi benzersiz bir siyah beyaz renge ve büyük bir gövdeye sahiptir. Ayrıca sırt yüzgeçlerinin hemen arkasında gri desenler vardır.

Orkalar tüm okyanuslarda yaşıyor

Nadir bir beyaz orka.
Nadir bir beyaz orka.

Bir katil balina soğuk, kıyı sularını tercih eder, ancak dünyadaki her okyanusta yaşarlar. Orkalar hem kutuplarda hem de ekvatorda görüldü. Bazıları seyahat etmeyi sever ve uzun mesafeler grup halinde kat ettiği görülmüştür. Bir grup bir sezonda Alaska'dan Kaliforniya'ya yaklaşık 1.200 mil yol almıştır.

Büyük gruplar halinde yüzerler

orka
Fotoğraf: Michael Weberberger / Getty Images

Bir grup orkaya pod deniyor. Bu aile grubu, en az beş ila yüz kadar katil balinaya sahip olabilir. Genellikle ortalama kırk civarındalar. Bir grup ne kadar agresif ve ne kadar çok seyahat ederse grup içindeki hayvan sayısı o kadar az olur. Bu gruplarda hiyerarşi vardır. Gruplarda dişi baskındır ve kuyruklarını kullanarak ve hatta ısırarak atılganlık gösterirler.

İLGİLİ:  Megalodon: Yaşamış en büyük köpekbalığı

Grup birlikte seyahat etmesine rağmen genellikle klan olarak adlandırılan daha önemli bir grup da vardır. Bir klan aile gibidir ve geniş bir anaerkil ataya sahip olur.

Çok akıllılar

orka çifti
Fotoğraf: slowmotiongli/Getty/iStockphoto

Yüksek zekaları ve eğitilebilme yetenekleri nedeniyle, genellikle akvaryumdaki birçok gösterinin yıldızı orkalardır. Katil balinanın yakın bir kuzeni olan yunuslar gibi, orka dahil tüm yunusların beyinlerinde iğsi hücreler bulunur. Bu hücreler daha önce yalnızca insanlarda, fillerde ve maymunlarda bulunuyordu ve bunların tümü son derece zeki memeliler olarak kabul ediliyordu.

İnsanlar gibi, yunuslar da aynada kendisini tanıyabilir. Böylece öz-farkındalık gösteren birkaç canlıdan biri olurlar. Katil balinalar diğer yunuslar gibi birbirleriyle iletişim kurma yeteneğine sahiptir. Hatta bazıları bir dili konuştuklarını söyler. Bilim insanları dili deşifre etmek için çok çalıştı.

Orka sualtı sesleriyle iletişim kuruyor

Katil balina tıpkı kuzenleri yunus gibi, birbirleriyle su altı sesleri aracılığıyla iletişim kuruyor. Her grubun kendine özgü sesleri vardır, bu nedenle bir gruptaki orkalar, başka bir orkanın grubunun parçası olup olmadığını anlayabilir. Bu sesleri su altında seyahat etmeye yardımcı olmak için kullanırlar. Denizin en karanlık kısımlarında bile seslerinin ne kadar hızlı geri döndüğüne bakarak nesnelerin nerede olduğunu anlayabilir. Ayrıca birbirleriyle iletişim kurarak etkili avcılar olurlar.

İLGİLİ:  Kermode ruh ayısı: Siyah ayıdan beyaz ayı doğar

En çeşitli beslenen deniz memelisi

Bu devasa hayvanlar etoburdur, ancak çok çeşitli bir beslenmeye sahiptir. Foklardan, deniz aslanından, balıklardan, kalamardan, deniz kuşlarından ve hatta balinalardan hoşlanırlar. Dişleri neredeyse 10 cm uzunluğundadır ve et yemelerini sağlar. Bazı denizciler bu canlıyı büyük hayvanları bile yediği için "balina katili" olarak adlandırdı, bu yüzden yunus ailesinden olmasına rağmen yanlışlıkla katil balina adını almış olabilir. Bu devasa hayvanlar leopar köpekbalıklarını, büyük beyaz köpekbalıklarını ve adalar arasında yüzen geyikleri yiyor.

Bazıları isimlerini insanları öldürdükleri için aldıklarına inanıyor, ancak bu doğru değil. İnsanları avlamazlar. Bazıları esaret altında olmasına rağmen, vahşi doğada insanlara yönelik herhangi bir saldırı kaydedilmedi. Bu saldırılar onları yemek için değil, başka nedenlerle oldu.

Orkalar kurt sürüsü gibi avlanıyor

Orkalar, avlarını yakalama konusunda çok kurnazdırlar. Antarktika'da fokları daha kolay yakalamak için grup halinde buzlara doğru büyük sıçramalar yapan orkalar görüldü. Bu devasa hayvanlar Arjantin'de görülmüştür ve orada dinlenen deniz aslanlarını yakalamak için kendilerini buza attıkları kurnazlıklar göstermişlerdir.

Orka türleri içinde iki tür aile grubu var. Biri gruptan ayrılmaz ve avlanma alışkanlıkları daha az agresiftir. Öte yandan geçici gruplar vardır ve kurtlar gibi avlanmak için birlikte çalışıp avlanırken çok agresif olurlar.

Orkalar 6 ton ağırlığa sahip

Bu yunuslar devasa boyutlarıyla biliniyor. 6 tona kadar ağırlığa ve yaklaşık 5-10 metre uzunluğa sahipler. Erkekler dişilerden daha büyük olma eğilimindedir. Kaydedilen en büyük erkek 10 metre uzunluğunda ve 4.500 kg ağırlığındaydı. En büyük dişi orka sadece 8,5 metre ve 3.400 kg'dı ancak hala oldukça büyüktü. Ortalama bir dişi çok daha küçüktür. Hem en büyük katil balina alt türü hem de en küçüğü Antarktika'da yaşıyor.

İLGİLİ:  Akamber nedir? Değerli balina kusmuğu veya ambergris

100 yıla dek yaşıyor

Bu hayvanlar IUCN tarafından tehlike altında sayılmıyor ve çok fazla sayıdalar. Bilimsel topluluk genellikle bu memelilerin ne kadar yaşadığından emin değil. Kimisi 100 yıl kadar diyor, kimisi sadece 50 diyor. Uzun ömürlü olmaları menopoz geçiren birkaç hayvandan biri olmalarına bağlanıyor. Böylece yaşamlarını doğurganlık çağının çok ötesine uzatırlar.

Kimisi yaşlarını dişlerindeki büyüme katmanlarına bakarak hesaplar. Bu kayıtlar 35 yıl kadar kısa yaşadıklarını gösterdi. Orkalar dişlerini kaybettiklerinde yerine yenilerini çıkarmadığından, bazıları bunun yaşam sürelerini doğru yansıttığını düşünüyor.

Bu ömür katil balinaların neredeyse yarısı için çok daha kısadır. Bazı bulgular, çoğunun zar zor 6 aylık olabildiğini göstermiştir. Birçoğu Hodgkin hastalığı, kalp hastalığı ve solunum yolu hastalığı gibi insan benzeri hastalıklardan ölür.

Gönüllü annelik yapıyor

Orkalar çok sosyal yaratıklar olduğundan, avlanmak ve hatta bebek büyütmede birbirine güvenirler. Ergen dişiler gruptaki gençlere bakarken görülür. Anneler genellikle 17 ay hamile kalır ve her üç ila on yılda bir doğum yaparlar. Bir bebek 2,5 metre uzunluğunda ve yaklaşık 135 kg doğar. Buzağılar veya bebek orkalar, hem gündüz hem de gece sadece 5 ila 10 saniyelik aralıklarla saatte birkaç kez 1 yaşına dek emzirilirler. 11. haftada dişleri çıktığında annelerinden katı gıdalar kabul etmeye başlarlar.

Bu muhteşem yaratıklar çok bol ve tüm dünyada dolaşıyorlar. Görünüşleri yönüyle çok farklıdırlar ve sadece akvaryum gösterilerinde değil aynı zamanda vahşi doğada da insanların dikkatini çekerler.

Yazar Berkay Alpkunt

Coğrafya ve astronomi üzerine geniş kapsamlı içerikler hazırlıyor. Diğer ilgi alanları canlı hayatı, bilim tarihi ve ülkeler olarak sıralanır. Aynı zamanda bağımsız video oyunlarına ilgilidir.